zamknij [x]
oprogramowanie komputerowe arisco

Domy Prawo O DPS, Kontakt

wstecz

(aut. Dorota Tylus – MEDI 1/2008; dps.pl 18.04.2008)

 

Dorota Tylus - pielęgniarka, szkoleniowiec SENI

W poprzednim numerze MEDI poruszona została tematyka głównych przyczyn powstawania odleżyn. Oprócz omawianego w licznych publikacjach czynnika ucisku opisany był problem tarcia oraz sił ścinających.

Okazuje się jednak, że poza głównymi przyczynami na powstawanie odleżyn wpływają również inne czynniki zwane przyczynami towarzyszącymi.

Bardzo często obserwujemy różną dynamikę powstawania odleżyn u naszych podopiecznych. Niektórzy mogą być unieruchomieni przez wiele lat i mieć skórę w dobrej kondycji, natomiast innym wystarczy chwila by rozwinąć rozległą odleżynę. Dlaczego tak się dzieje?

Wyobraźmy sobie, że opiekujemy się dziesięciorgiem pacjentów. Załóżmy, że podopieczni mają taką samą masę ciała, leżą na materacach tego samego typu, w tej samej pozycji i przez ten sam okres czasu, a zmiany pozycji dokonywane są tą samą techniką. Oznacza to, że na naszych pacjentów działa identyczny ucisk, tarcie i siła ścinająca. Po dwóch godzinach przychodzimy zmienić pozycję i zauważamy różnice w stanie skóry poszczególnych podopiecznych. Dlaczego? Tajemnica kryje się w czynnikach, które towarzyszą powstawaniu odleżyn. Są to czynniki, które same w sobie nie wywołują tej dolegliwości, jednak sprzyjają jej powstawaniu. Możemy do nich zaliczyć m. in. zły stan zdrowia, różnego rodzaju choroby oraz zaawansowany wiek.

Bardzo często spotykamy się również z terminem "skłonność". Kiedy u naszego podopiecznego odleżyny rozwijają się bardzo szybko, mówimy, że ma on do nich skłonność. Za tym pojęciem kryją się właśnie przyczyny towarzyszące.

Przyczyny towarzyszące powstawaniu odleżyn można podzielić na dwie grupy: czynniki wewnętrzne i zewnętrzne. Czynniki wewnętrzne są ściśle związane ze stanem zdrowia pacjenta, natomiast czynniki zewnętrzne pochodzą ze środowiska i zazwyczaj nie zależą od podopiecznego.

Podstawową przyczyną przyspieszonego rozwoju odleżyn u podopiecznych jest zły stan zdrowia. Lista chorób zwiększających ryzyko pojawienia się ich jest bardzo długa. Jest to m. in. upośledzenie krążenia, wymiany gazowej, mobilności podopiecznego i bariery ochronnej skóry. Układ oddechowy i układ krążenia

W patomechanizmie powstawania odleżyn ogromną rolę odgrywa niedokrwienie spowodowane uciskiem. Może się ono pogłębiać m. in. przez zwężenie naczyń występujące w zaawansowanej miażdżycy zlokalizowanej w naczyniach zaopatrujących obszar narażony na powstanie odleżyn. Niebezpieczne są również spadki ciśnienia rozkurczowego krwi prowadzące do pogorszenia perfuzji tkankowej. Sytuacja ta powoduje, iż już stosunkowo mały ucisk zamyka naczynia.

Warto tu wspomnieć o anemii, która, niezależnie od przyczyn, obniża stężenie tlenu we krwi. Prawidłowe utlenowanie tkanek w dużej mierze zależy również od prawidłowego funkcjonowania układu oddechowego i dlatego wszystkie choroby pogarszające wentylację, a szczególnie

zapalenie płuc, rozedma i astma mogą przyczynić się do powstania omawianego schorzenia.

Mobilność podopiecznego

Zwykle zaburzenia lokomocji kojarzone są z niepełnosprawnością fizyczną wynikającą z różnych chorób. Okazuje się jednak, że na mobilność naszych podopiecznych wpływa też wiele innych czynników. Napęd życiowy może być skutecznie hamowany przez demencję, depresję lub nawet obniżony poziom własnej wartości.

Wszystkie stany pogarszające możliwość przemieszczania się podopiecznego poza łóżkiem i w obrębie łóżka zwiększają ryzyko rozwoju odleżyn.

Stan skóry

Bardzo często u osób pieluszkowanych mamy do czynienia z rozwojem nadwrażliwości skóry. Objawia się ona pieczeniem, szczypaniem, zaczerwienieniem, łuszczeniem i może prowadzić do rozwoju odleżyn. Nadwrażliwość skóry bardzo łatwo rozwija się w okolicy krocza ze względu na ciągły kontakt skóry z niesprzyjającym środowiskiem. Bardzo ważna jest więc staranna toaleta tego obszaru.

Poprawa stanu skóry oraz zachowanie jej tolerancji na ucisk jest fundamentalnym elementem profilaktyki odleżyn.

Czynniki zewnętrzne

Do najważniejszych czynników zewnętrznych zaliczyć możemy: wilgotność bielizny pościelowej, czynniki socjalne, poziom opieki, infekcje oraz przyjmowane leki. Szczególnie wilgotne środowisko ma negatywny wpływ na stan skóry, ponieważ doprowadza do maceracji naskórka oraz zwiększa tarcie.

Znajomość głównych i towarzyszących przyczyn powstawania odleżyn sprawia, że skuteczniej rozpoznajemy sytuacje sprzyjające ich rozwojowi. Część czynników możemy wyeliminować, działanie niektórych możemy złagodzić, na występowanie jeszcze innych nie mamy wpływu. Świadomość zagrożenia pozwala nam jednak na adekwatną reakcję w postaci wdrożenia odpowiedniego programu profilaktyki. Zrozumienie mechanizmów powstawania odleżyn sprawia, że nasze codzienne działania, z biegiem lat wykonywane odruchowo, nabierają większego znaczenia. Dobrze jest czasem zastanowić się, dlaczego tak właśnie w danej sytuacji robimy? Odruchowe reakcje na dane sytuacje usprawniają naszą codzienną pracę, ale tylko wtedy, gdy rozumiemy sens swoich działań.

CZYNNIKI WEWNĘTRZNE CZYNNIKI ZEWNĘTRZNE

Zaburzenia ze strony układu nerwowego

Nieodpowiednia temperatura i wilgotność otoczenia

Zaburzenia funkcjonowania układu krążenia

Ubranie, pościel

Choroby układu oddechowego

Niewłaściwe zaopatrzenie ortopedyczne

Zaburzenia przyswajania składników pokarmowych

Zakażanie

Immobilność: czasowa lub trwała

Czynniki socjalne

Zły stan skóry

Niski poziom opieki

Inkontynencja - nietrzymanie moczu i stolca

Nikotynizm

Podeszły wiek, niski poziom umysłowy

Zabiegi operacyjne

Czynniki psychiczne

Źle dobrane leki