zamknij [x]
oprogramowanie komputerowe arisco

Domy Prawo O DPS, Kontakt

wstecz

(aut.Robert Pawliszko - MEDI 4/2006; dps.pl 14.02.2007)

W jedności siła - Łączenie instytucji działających na lokalnym rynku usług socjalnych

 

Łączenie instytucji działających na lokalnym rynku usług socjalnych jako nowa forma wsparcia klienta pomocy społecznej na przykładzie Miejskiego Zarządu Domów Pomocy Społecznej we Wrocławiu

 

Sytuacja ekonomiczna oraz chęć zmiany w formule świadczenia usług stacjonarnej pomocy społecznej legły u podstaw projektu połączenia czterech Domów Pomocy Społecznej z terenu Wrocławia w jeden twór organizacyjny ze scentralizowanym zarządzaniem. Miejski Zarząd Domów Pomocy Społecznej jest przedsięwzięciem nowatorskim w skali kraju. Jego struktura, zarządzanie i gospodarka finansowa musiały być tworzone od podstaw bez żadnych wzorców.

Nowa struktura organizacyjna uwzględniała podstawowy i wyjściowy postulat, że efektywność instytucji socjalnej zależy od nakierowania na klienta. Tak więc, zorientowanie na mieszkańca stało się nadrzędnym celem przy wyznaczaniu kierunków działania oraz definiowaniu zadań i funkcji nowej jednostki.

Model organizacyjny został oparty na dwóch filarach: administracyjno-gospodarczym i szeroko pojętym terapeutyczno-opiekuńczym, a zarządzanych przez komórkę planistyczną, jaką jest dyrekcja. Tak ukształtowana struktura organizacyjna pozwoliła usprawnić komunikację i elastyczne zarządzanie zasobami. Jednym z celów powołania Miejskiego Zarządu Domów Pomocy Społecznej we Wrocławiu była redukcja kosztów. Obowiązujący zarówno w 2001 roku, jak i obecnie, stan prawny zobowiązywał zewnętrznego płatnika (wtedy Dolnośląską Regionalną Kasę Chorych, teraz Narodowy Fundusz Zdrowia) do ponoszenia kosztów usług zdrowotnych świadczonych na rzecz naszych mieszkańców. System ten zgodny był z naszym myśleniem o zarządzaniu MZDPS we Wrocławiu, w którym najważniejszym założeniem było zlecanie usług zewnętrznym podmiotom (w tym także świadczących usługi medyczne), w języku ekonomicznym nazywanym strategicznym outsourcingiem. Dlatego też od 2001 roku zawierane są indywidualne umowy mieszkańców Domu z wybranym autonomicznie Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej na świadczenie podstawowych i specjalistycznych usług medycznych i rehabilitacyjnych. Spowodowało to, że podmioty świadczące usługi medyczne były zainteresowane specjalizacją swoich usług w zakresie wsparcia seniora i niepełnosprawnego.


Miejski Zarząd Domów Pomocy Społecznej we Wrocławiu został powołany Uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia 21 czerwca 2001 roku w sprawie utworzenia jednostki budżetowej "Miejskiego Zarządu Domów Pomocy Społecznej we Wrocławiu".

1 września 2001 roku w skład MZDPS we Wrocławiu weszły:

  • Dom Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych, ul. Karmelkowa 25/27 - 224 mieszkańców.
  • Dom Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych, ul. Rędzińska 66/68 - 188 mieszkańców.
  • Dom Pomocy Społecznej dla osób starych, ul. Mączna 3 - 125 mieszkańców.
  • Dom Pomocy Społecznej dla osób psychicznie chorych, ul. Kaletnicza 8 - 100 mieszkańców.

W jednym z Domów wygospodarowano pomieszczenia zwolnione przez administrację, wynajęte następnie dla tworzonego od podstaw NZOZ, specjalizującego się w obsłudze mieszkańców MZDPS oraz środowiska lokalnego.

Dla lepszego zrozumienia zasad funkcjonowania oraz realizacji celów Miejskiego Zarządu Domów Pomocy Społecznej konieczna jest krótka prezentacja kilku zrealizowanych i ciągle jeszcze realizowanych projektów i zamierzeń. Podstawowym zadaniem, jakie postawił sobie Miejski Zarząd Domów Pomocy Społecznej we Wrocławiu, było otwarcie podległych nam Domów Pomocy na otoczenie zewnętrzne i aktywizacja naszych podopiecznych. Miało to przywrócić ich życiu umiejętność funkcjonowania w społeczeństwie.

Temu min. służyć mają realizowane przez nas projekty współpracy z różnymi instytucjami społecznymi i kulturalnymi. I tak: Miejski Zarząd Domów Pomocy Społecznej nawiązał sformalizowane kontakty z uczelniami wyższymi (Uniwersytet Wrocławski, Politechnika Wrocławska, Akademia Medyczna), szkołami policealnymi, dzięki którym instytucja służy jako baza szkoleniowa dla studentów i słuchaczy. Często też wyniki pracy i badań tychże organizacji służą do określania nowych kierunków rozwoju oraz stanowią podstawę i materiał planowania strategicznego. Pracownicy, w ramach zawartych umów ze szkołami, nieodpłatnie podnoszą swoje umiejętności i kompetencje przydatne w pracy na rzecz podopiecznych. Na przełomie ostatnich czterech lat dyplomy opiekuna w domu pomocy społecznej uzyskało kilkudziesięciu naszych pracowników, kilku uzyskało specjalizację z zakresu zarządzania jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, kilkunastu także i w tym roku podnosi swoje kwalifikacje zawodowe.

Nawiązano współpracę kulturalną z Klubami Seniora działającymi na osiedlach, na których funkcjonują nasze domy pomocy społecznej. Wzajemne kontakty w ramach wspólnie realizowanych projektów odbywają się wymiennie tak w poszczególnych Domach jak i siedzibach Klubów. Pozwala to zmniejszyć stopień alienacji mieszkańców Domów i zarazem zwiększyć ich aktywność w sprawach dotyczących lokalnej społeczności. Utrzymywana jest systematyczna i stała współpraca z przedszkolami, Domami Dziecka, Ośrodkami Szkolno-Wychowawczymi poprzez organizację wspólnych warsztatów, zespołu teatralnego, wycieczek i imprez. W roku 2006 podpisano list intencyjny ze Świetlicą Środowiskową działającą na terenie sąsiedniej dzielnicy. Powstały wspólne warsztaty prowadzone przez mieszkańców Domów oraz rezydentów Świetlicy. Stworzono od podstaw Centrum Wolontariatu, w dalszym stopniu rozwijane; bazę danych o wolontariuszach oraz organizowano szkolenia dla wolontariuszy. Wolontariusze od początku istnienia MZDPS stanowią ważny i trwały element wsparcia mieszkańca DPS.

Drugim obszarem działań MZDPS jest tworzenie i rozwijanie nowej metodologii pracy na rzecz mieszkańców.

Powołano - zmieniając liczbę i funkcje oraz dostosowując do norm standaryzacyjnych - Zespoły Opiekuńczo-Terapeutyczne (dawniej: Zespoły Medyczne) i Zespoły Specjalistów (dawniej: Działy Socjalne). Standardy pracy i działania personelu, uwzględniające oczekiwania, życzenia i potrzeby mieszkańca - stały się punktem wyjścia do opracowania i wprowadzenia w życie ujednoliconej dokumentacji i procedur postępowania.

Pracownicy pierwszego kontaktu szkoleni są przez kadrę specjalistów Miejskiego Zarządu Domów Pomocy Społecznej. Na przełomie 2005/2006 roku zorganizowano kurs warsztatowy dla wszystkich pracowników bezpośrednio świadczących usługi dla mieszkańców domów, poświęcony indywidualnej pracy. Zajęcia prowadziła kadra naukowa specjalizująca się w przygotowywaniu metodologii pracy stosowanych na rynku usług socjalnych. Wdrożono projekt wsparcia Zespołów Terapeutyczno-Opiekuńczych w zakresie przyłóżkowej terapii zajęciowej, polegający na zwiększeniu aktywności opiekunów. We wszystkich naszych Domach Pomocy Społecznej powołano też zespoły do spraw przeciwdziałania problemom alkoholowym. W DPS Rędzińska utworzyliśmy specjalny oddział dla osób z takimi problemami. Jest to projekt nowatorski w skali kraju.

Mieszkańcy z problemami alkoholowymi mogą liczyć na profesjonalne wsparcie ze strony specjalistów: prowadzone są specjalne zajęcia oraz realizowane programy terapeutyczne, także w ramach współpracy z podmiotami zewnętrznymi. Opracowujemy procedury postępowania i metody wsparcia mieszkańców. Stałym elementem współpracy z Domem Pomocy Społecznej, gwarantującym zachowanie autonomii, jest wprowadzona zasada comiesięcznych spotkań Rad Mieszkańców z kierownictwem wszystkich Domów. Celem tych, kończących się protokołem posiedzeń, jest omówienie bieżących problemów indywidualnych i zbiorowych mieszkańców oraz określenie sposobów ich rozwiązania - na poziomie Domu lub Zarządu. Codziennie też w każdym Domu organizowane są odprawy kadry kierowniczej służące planowaniu bieżących działań związanych z usługami świadczonymi na rzecz mieszkańców.

Skargi, wnioski oraz sugestie dotyczące poziomu świadczonych usług mogą być w sposób indywidualny lub zbiorowy kierowane do dyrektora MZDPS, kierownika ds. standardów (w trakcie cotygodniowych wizytacji Domów, lub telefonicznie). Istotną rolę w kreowaniu właściwych warunków bytowych i usług w Domu odgrywają, działające w każdym Domu, Rady Mieszkańców.

Wszelkie informacje dotyczące kompetencji oraz odpowiedzialności są powszechnie dostępne na terenie Domu u administratora, kierowników Działów i Zespołów. Informacje o usługach świadczonych przez dom przekazywane są także przed przyjęciem do niego (wizyta pracownika Domu w miejscu zamieszkania przyszłego klienta) oraz w trakcie jego pobytu na tablicach informacyjnych. Wprowadzono także zasadę podpisywania kontraktu z mieszkańcem, jako formę aktywnego jego udziału w życiu społeczności.

Pełne wsparcie w dostępie do informacji jest również stałym elementem indywidualnej pracy pracownika pierwszego kontaktu z mieszkańcem Domu.

Inne formy aktywności, koncentrujące się na polepszeniu warunków życia mieszkańców i warunków pracy, można zamknąć w blokach: Opracowanie i wprowadzenie w życie nowych metod pracy z mieszkańcami poprzez zarządzanie stworzonymi wcześniej projektami. Co roku realizowanych jest kilkadziesiąt dużych projektów dostosowanych do potrzeb i możliwości podopiecznych. Taka metoda pozwala na lepszą alokację środków finansowych, którymi dysponuje MZDPS i właściwe gospodarowanie zasobami ludzkimi. Ujednolicano też sposób pracy poprzez działania zgodne z przyjętymi procedurami.

Tworzymy nową kulturę organizacji, w której mieszkaniec stanowi centrum wszelkiej aktywności i zainteresowania. Warunkiem powodzenia i poprawy jakości życia mieszkańca Domu jest zmiana kultury instytucji wszechwładnej, z którą kojarzyły się do tej pory domy pomocy społecznej. W naszej koncepcji mieszkaniec musi mieć możliwość wyboru sposobów spędzania wolnego czasu, leczenia, poziomu życia i miejsca zamieszkania. Powoduje to jednak przesunięcie akcentów na osobistą odpowiedzialność mieszkańców za podejmowane wybory. Niestety, do tej pory znaczna część naszych podopiecznych oczekuje pełnej opieki i nie podejmuje wysiłku związanego z poprawą własnej aktywności. Stanowi to stały bodziec dla pracowników do podejmowania zindywidualizowanych działań aktywizujących mieszkańców Domów.

Kierując się tą zasadą utworzono cztery samodzielne mieszkania treningowe, o które dbają sami mieszkańcy MZDPS, pełniąc rolę jedynie centrum wsparcia, odpowiedzialny jest za usługi socjalne, bytowe i pielęgniarskie, z których mogą skorzystać mieszkańcy. Projekt ten udowadnia po raz kolejny oczywistą prawdę, że przy odpowiednim wsparciu właściwych podmiotów możliwy jest powrót mieszkańca Domu do swojego środowiska. Nie ma też konieczności przyznawania miejsca w Domu osobom radzącym sobie w środowisku obecnego zamieszkania. Przy wielkim zaangażowaniu mieszkańców utworzono nowe warsztaty terapii zajęciowej: w DPS Mączna - stolarki artystycznej, w DPS Kaletnicza - tworzenia w glinie, w DPS Karmelkowa -komputerowy.

Stworzono bazę zasobów ludzkich złożoną z pracowników MZDPS i osób starających się o zatrudnienie w naszej instytucji. Pozwoli ona lepiej zarządzać potencjałem ludzkim w sferze pomocy społecznej; jeszcze bardziej zracjonalizuje możliwości wykorzystania umiejętności przydatnych w pracy z klientem pomocy społecznej. Przygotowywany jest projekt "Pakietowanie usług pielęgniarskich", który ma zracjonalizować wykorzystanie zasobów ludzkich i materiałowych. Zakłada on dostosowanie poziomu i zakresu usług oferowanych przez Dom do jasno zdefiniowanych potrzeb klienta. Zorganizowano zespół gimnastyki usprawniającej, planujący i wspierający mieszkańców w podstawowych, podtrzymujących i usprawniających ćwiczeniach fizycznych. Realizacja tego projektu była efektem niedostatecznego wsparcia zajęć rehabilitacyjnych oferowanych przez POZ.

Uruchomiono stronę internetową, prezentującą zamierzenia i działania podejmowane w ramach świadczonych usług. Jest to jeden z elementów PR zapewniający możliwość skorzystania z usług stacjonarnej pomocy społecznej. Dla poprawy świadczonych usług, w roku 2005, powołano Zespoły Sprzątające - dbające o czystość w otoczeniu mieszkańców Domu. Dla lepszego i sprawniejszego realizowania planów naprawczych, w roku 2006, na terenie każdego Domu powstały Zespoły ds. Standardów.

Pozabudżetowe wsparcie i współpraca

Trzecim obszarem naszej aktywności jest pozyskiwanie środków finansowych i materiałowych na działalność ze źródeł pozabudżetowych. Nawiązano międzynarodową współpracę z Lions Club z Arhus z Danii, co zaowocowało trzema transportami z wyposażeniem dla DPS: od 2003 roku do MZDPS trafiło tą drogą: ok. 100 łóżek szpitalnych, 200 materacy, 80 wózków inwalidzkich, kilkadziesiąt chodzików i balkoników, a także kilkadziesiąt kilogramów odzieży, którą przekazaliśmy m.in. okolicznym domom dziecka. Nawiązujemy również kontakty z instytucjami polskimi, które pomagają nam podnosić standard domów, m. in. wyposażając je w meble, pralki, kuchenki; z kolei sponsorzy wspomagają nas w organizowaniu różnych przedsięwzięć podejmowanych przez poszczególne Domy.

Transparentne zarządzanie

Czwarty blok obejmuje zmiany w zarządzaniu gospodarką finansowo - materiałową. Jednym z podstawowych założeń w kierowaniu Miejskim Zarządem Domów Pomocy Społecznej była pełna transparentność w procesie zamówień publicznych. Powołano specjalną komórkę zajmującą się tylko tą problematyką. W 2002 roku wdrożono standaryzowane procedury zamówień publicznych, co jest tym bardziej istotne, że rocznie przeprowadzanych jest kilkadziesiąt postępowań przetargowych. Wszyscy pracownicy, odpowiedzialni za realizację potrzeb mieszkańców, przeszli specjalistyczne kursy dotyczące przetargów. Dlatego obecnie można już mówić o sprawnie funkcjonującym, w pełni jawnym i sprawiedliwym, systemie.

Polityka budżetowa

Kolejnym założeniem pracy wewnątrz MZDPS było prowadzenie aktywnej polityki budżetowej. Już w pierwszym roku funkcjonowania naszej instytucji udało się zaoszczędzić 70 tysięcy złotych na likwidacji stanowisk kierowniczych w administracji, w porównaniu ze stanem zatrudnienia dla czterech niezależnych DPS. Pieniądze te zostały przeznaczone na wydatki rzeczowe. Inne oszczędności ujawniają się w trakcie naszej pracy (wymagają one osobnego omówienia). Propozycje racjonalizujące wydatki ponoszone na wynagrodzenia pracownicze wiążą się także z projektem restrukturyzacji zatrudnienia, obejmującym przesuwanie etatów w sferę bezpośrednio związaną ze wsparciem mieszkańca Domu; analizą porównawczą kosztów związanych z wprowadzaniem nowoczesnych technologii informatycznych, alarmowych (ochrona budynków) oraz znacznym wyposażeniem w sprzęt przydatny w opiece i pielęgnacji niepełnosprawnych.

Racjonalizacja etatów

Jednym z motywów utworzenia Miejskiego Zarządu Domów Pomocy Społecznej była chęć zmniejszenia liczby etatów w działach wykonujących zadania kierownicze i administracyjne oraz - poprzez oszczędności - utworzenie nowych etatów w bezpośredniej obsłudze mieszkańców. Trzeba przyznać, że to zadanie udało się wykonać w stopniu zadowalającym: etaty w administracji zostały zredukowane o 25 % w porównaniu z tymi sprzed utworzenia MZDPS. Wzrosła natomiast liczba opiekunek (z 12 do 29,25 etatów), pracowników socjalnych i specjalistów (z 20,5 do 30,5 etatów). Pozostaje tu jeszcze pewien margines możliwości zracjonalizowania wydatków w obszarach pośrednio związanych z usługami świadczonymi na rzecz mieszkańców. Ze wstępnych założeń projektu restrukturyzacji zatrudnienia wynika, że oszczędności z tego tytułu w skali MZDPS mogą sięgnąć kwoty 350-850 tys. zł rocznie. Ma to ścisły związek z likwidacją stanowisk, które mogą być zastąpione usługami świadczonymi przez podmioty zewnętrzne; technizacją instytucji oraz redukcją etatów, których kompetencje i obowiązki są dublowane.

Informacja w sieci

Stworzenie lokalnej sieci komputerowej, łączącej podległe jednostki organizacyjne MZDPS, w sposób znaczący zredukowało koszty ponoszone w związku z przepływem informacji. Ograniczyło to także do minimum czas związany z przepływem istotnych informacji do poszczególnych jednostek.

Co roku przygotowywany jest "Standard podstawowych usług świadczonych na rzecz mieszkańców Domów". Dokument ten stanowi diagnozę poziomu świadczonych usług oraz warunków bytowych mieszkańców Domów Pomocy Społecznej. Jest też punktem wyjścia strategii instytucji określającym podnoszenie poziomu usług i warunków bytowych mieszkańców Domu.

Miejski Zarząd Domów Pomocy Społecznej, to przykład próby unowocześnienia i racjonalizacji usług świadczonych przez stacjonarne jednostki pomocy społecznej. Próbę tę należy traktować jako coś niedomkniętego, podlegającego ciągłym zmianom i przeobrażeniom, wychodzącym naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom klienta pomocy społecznej.

Biorąc pod uwagę oczywisty i - wydaje się - nieuchronny trend redukowania roli instytucjonalnej pomocy społecznej na rzecz wsparcia i opieki środowiskowej, powyższy przykład stanowić może jeden z ważkich argumentów za utrzymaniem również tej formy wsparcia klienta pomocy społecznej.