oprogramowanie komputerowe arisco

Domy Prawo O DPS, Kontakt

wstecz

(aut. Urszula Sroka - MEDI 3/2010; dps.pl 10.06.2011)

 

Urszula Sroka - kierownik WTZ w Szczecinku Stowarzyszenie „ATUT"

 

 

Zmiany ustrojowe lat 90. ubiegłego wieku oraz rozwój demokracji i świadomości w społeczeństwie polskim zmieniły wizerunek osoby niepełnosprawnej, jak i stosunek społeczeństwa do niej.

 

Obecnie osobę niepełnosprawną kreuje się na człowieka w pełni korzystającego z życia, aktywnego, samodzielnego i z planami na przyszłość. Rozumiejąc znaczenie samodzielności osoby niepełnosprawnej, zarówno dla niej samej, jak i dla rodziny oraz państwa, także w pracy Warsztatu Terapii Zajęciowej wdrażamy program rozwijający samodzielność funkcjonalną naszych niepełnosprawnych uczestników.

 

W ramach codziennych zajęć trenujemy samodzielność w zakresie: samoobsługi, higieny osobistej i utrzymania czystości w najbliższym otoczeniu, dokonywania zakupów i przygotowania posiłków, poruszania się w pobliskim środowisku oraz właściwego zachowania się w miejscach publicznych. Zachęcamy podopiecznych do załatwiania swoich spraw w urzędach i instytucjach.

 

Istotnym elementem tego programu są też wyjazdy na kilkudniowe wycieczki krajoznawczo-turystyczne. Daleko od domu i opiekunów, którzy chętnie wyręczają niepełnosprawnych, bo „łatwiej i szybciej", uczestnicy Warsztatu mogą sprawdzić swoje umiejętności i utwierdzić się w przekonaniu, że sobie poradzili. Z kolei terapeutom pobyt z uczestnikami poza placówką pozwala zweryfikować wiedzę na temat samodzielności podopiecznych, ich funkcjonowania bez opieki najbliższych, a przede wszystkim sprawdzić efekty rehabilitacji prowadzonej w placówce. Jednak podczas wycieczki nie zawsze można w pełni zrealizować zadania rehabilitacyjne, bo program wycieczki i konieczność dostosowywania się do okoliczności wymusza na opiekunach natychmiastową reakcję i zbyt dużą pomoc udzielaną podopiecznym, co nie sprzyja usamodzielnianiu.

 

Na podstawie kilkuletnich doświadczeń, rozmów z opiekunami i terapeutami stwierdziłam, że należy zintensyfikować pracę z uczestnikami WTZ w kierunku rozwijania ich umiejętności do samodzielnego życia i mieszkania, a na dalszym etapie również pracy. W związku z tym należy stworzyć warunki, które pozwolą na zwiększenie ich samodzielności w życiu codziennym, stosownie do posiadanych zasobów i możliwości.

 

Od sierpnia 2009 roku Warsztat Terapii Zajęciowej w Szczecinku prowadzi projekt treningów usamodzielniania. Jego głównym celem jest poszerzenie obszarów samodzielnego funkcjonowania uczestników WTZ w codziennym życiu, w kwestii organizacji czasu wolnego oraz pracy.

 

Cele szczegółowe to:

 

                • wdrażanie do samodzielnego mieszkania i wypełniania obowiązków związanych z utrzymaniem czystości pomieszczeń,    przygotowywaniem posiłków, dbaniem o czystość odzieży

                • rozwijanie umiejętności gospodarowania budżetem (planowanie wydatków, dokonywanie zakupów)

                • zwiększenie umiejętności interpersonalnych niezbędnych w codziennym życiu

                • rozwijanie umiejętności organizowania czasu wolnego

                • wdrażanie do pracy („próby pracy") - drugi etap treningów.

               

Projekt jest adresowany do uczestników WTZ. Polega na stworzeniu oraz wykorzystywaniu sytuacji, w których podopieczni przebywają poza domem, pod opieką instruktora WTZ (1 opiekun na 5 uczestników). Jednorazowo treningiem objęto 10 uczestników.

 

Przez pięć dni mieszkali oni w pokojach dwuosobowych z łazienką. Pomieszczenia te musieli utrzymać w czystości, a dodatkowo do ich zadań należało dbanie o porządek w szafie, samodzielny dobór odzieży, ręczne przepierki bielizny osobistej, skarpet, itp.

 

Ponadto, uczestnicy gospodarowali budżetem przeznaczonym na zakup artykułów spożywczych (samodzielne zakupy) do przygotowania wspólnego śniadania i kolacji. Zadaniem grupy było podejmowanie działań w celu zorganizowania czasu wolnego - spacery, gry towarzyskie itp. Inne ćwiczenie to rozwijanie u podopiecznych orientacji w terenie m.in. przez poznawanie punktów strategicznych, pytanie o drogę. W kolejnym etapie treningów uczestnicy zajmowali się wydzielaniem czasu na pracę.

 

Projekt realizowano w formie tygodniowych turnusów usamodzielniających, z których skorzystało 20 osób.

 

DZIAŁANIA SZCZEGÓŁOWE

 

TRENING SAMODZIELNEGO MIESZKANIA:

 

obejmował wykonywanie czynności porządkowych w pokoju - ścielenie łóżka, sprzątanie w pokoju i w łazience, utrzymanie porządku w szafie (składanie i wieszanie ubrań, oddzielanie brudnej odzieży, itp).

 

TRENING HIGIENY OSOBISTEJ I PRANIA RĘCZNEGO:

 

obejmował samodzielne mycie całego ciała, higienę jamy ustnej, codzienną zmianę bielizny osobistej i przepierki bielizny, pranie drobnej odzieży i prasowanie.

 

TRENING UMIEJĘTNEGO GOSPODAROWANIA BUDŻETEM:

 

obejmował podział środków finansowych na dni, planowanie jadłospisu na śniadanie i kolację, układanie listy zakupów artykułów spożywczych (również ilościowo), zakupy i inne wydatki.

 

TRENING KULINARNY:

obejmował przygotowanie posiłków -śniadania i kolacji - dla grupy osób według wyznaczonych dyżurów, przechowywanie produktów, ręczne mycie naczyń, a także korzystanie ze zmywarki i sprzątanie kuchni.

 

TRENING ORGANIZACJI CZASU WOLNEGO:

 

obejmował rozwijanie umiejętności planowania i organizowania czasu wolnego dla grupy, korzystając z bazy DPS, z udziałem seniorów - mieszkańców domu (teren przy domu) - spacery i wycieczki po okolicy, zabawy i gry towarzyskie, hobby.

 

Podopieczni byli zachęcani do samodzielnego podejmowania decyzji dotyczących wszystkich sfer życia, ale też musieli liczyć się z konsekwencjami swoich decyzji, np. ustalanie jadłospisu i zakup artykułów w odpowiedniej ilości, wybór ubioru stosownego do warunków atmosferycznych, sytuacji, itp.

 

Treningiem usamodzielniania objęto uczestników Warsztatu. Role opiekunów -asystentów wspierających podopiecznych - objęli instruktorzy WTZ.

 

Projekt był realizowany w ośrodku szkoleniowym przy Domu Pomocy Społecznej w Bornem Sulinowie dla osób w podeszłym wieku. Uczestnicy mieli do dyspozycji pokoje dwuosobowe z łazienkami, kuchnią z wyposażeniem oraz pomieszczenie rekreacyjne (z funkcją jadalni). Ponadto, teren wokół domu sprzyjał organizacji gier na świeżym powietrzu, ognisk itp. Dom położony jest w centrum miasteczka, w niedalekiej odległości od różnych sklepów. W mieście znajduje się dużo terenów zielonych, jezioro wokół którego rozciągają się wrzosowiska z wytyczonymi trasami spacerowymi, rowerowymi oraz szlakami do marszów z kijami - Nordic Walking. W mieście działają także placówki kulturalne i muzeum.

 

Uczestnicy projektu mogli uczestniczyć wspólnie z seniorami w zajęciach plastycznych, muzycznych, a także rekreacyjnych. Pobyt w ośrodku szkoleniowym przy Domu Pomocy Społecznej był dla nich okazją do poznania funkcjonowania placówki i ludzi tam przebywających, a także "oswojenia się" z miejscem, które może stać się

w jakiejś przyszłości domem dla nich samych.

 

Dzięki realizacji projektu osiągnęliśmy następujące rezultaty:

» wzrost samodzielności osób z niepełnosprawnością intelektualną w wykonywaniu czynności dnia codziennego

» lepsze gospodarowanie budżetem ze zwróceniem uwagi na najważniejsze potrzeby

» rozwinięcie umiejętności organizowania sobie i innym czasu wolnego, poznanie nowych technik plastycznych

» lepsza współpraca w grupie (przydział zadań dla członków grupy odpowiednio do możliwości uczestników, udzielanie pomocy innym)

»poznanie działalności domu pomocy społecznej

» rozwinięcie umiejętności poruszania się w nowym terenie, komunikowania się w celu załatwienia określonej sprawy

» wyłonienie uczestników posiadających zasoby pozwalające na ich samodzielne zamieszkanie (mieszkalnictwo chronione lub wspólnota)

» rozwijanie umiejętności dzielenia czasu na „życie domowe", pracę, czas wolny.

 

Środki na realizację projektu pozyskano z Fundacji im. S. Karłowskiego w Juchowie, która wspiera osoby niepełnosprawne oraz ich rozwój w kierunku samodzielności. Stowarzyszenie „ATUT" współpracuje z Fundacją również w zakresie realizacji „prób pracy" dla uczestników Warsztatu (już od trzech lat) oraz uczestniczy w tworzeniu zakładu aktywności zawodowej.

 

EWALUACJA PROJEKTU

 

W drugim etapie prowadzenia treningów usamodzielniania wprowadzono zmiany:

»do treningów wytypowano uczestników, którzy są objęci rehabilitacją zawodową i uczestniczyli w praktykach zawodowych

» wydłużono okres trwania treningów do dwóch tygodni

»wprowadzono „próby pracy", które obok samodzielnego mieszkania i aktywnego spędzania czasu wolnego, są ważnym elementem usamodzielnienia osoby niepełnosprawnej i podniesienia jakości jej życia.

 

EFEKTY II ETAPU TRENINGÓW:

 

» uczestnicy sprawniej wykonywali czynności dnia codziennego związane z utrzymaniem czystości wokół siebie, lepiej współpracowali przy przygotowywaniu wspólnych posiłków

» wyraźnie czuli się pewniej w miejscu, które postrzegali jako „znane"

» mieli zdecydowanie więcej pomysłów na wspólne spędzanie czasu wolnego

» wyjazdy na „próby pracy" traktowali jako element pobytu/mieszkania w ośrodku, byli bardziej zmotywowani do pracy: chętniej wykonywali pracę (głównie zbiór kwiatów nagietka i chabru, naci pietruszki); w ocenie pracowników zakładu pracy podopieczni pracowali w szybszym tempie i w porównaniu do roku ubiegłego poprawili wydajność pracy.

 

Treningi usamodzielniania były realizowane w sierpniu 2009 roku (I etap) oraz w okresie 2-13 sierpnia 2010 roku. W efekcie projektu usamodzielniania uczestników Warsztatu Terapii Zajęciowej wyłoniono grupę osób z niepełnosprawnością intelektualną gotowych do podjęcia zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej (posiadających wyrobione nawyki pracy oraz umiejętności wykonywania czynności zawodowych), a w dalszej przyszłości do mieszkalnictwa chronionego (utworzenie ZAZ-u oraz mieszkań chronionych to cele Fundacji im. S. Karłowskiego, które są w trakcie realizacji).

Przypisy i bibliografię znaleźć można tylko w papierowej wersji artykułu zamieszczonej w MEDI