oprogramowanie komputerowe arisco reklama: PRODUCENT OBUWIA PROFILAKTYCZNEGO WAŁĘSA & PALUCH s.c.

Domy Prawo O DPS, Kontakt

wstecz (aut. Grzegorz Grygiel  - MEDI 4/2013; dps.pl 11.06.2014)

Grzegorz Grygiel - dyrektor Domu Pomocy Społecznej w Pleszewie


 
Dom Pomocy Społecznej jest specyficzną instytucją w systemie pomocy społecznej. Przebywają w nich osoby wymagające całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogące samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych w środowisku ich zamieszkania.
 
Niestety instytucje te nie są przygoto­wane na przyjęcie szczególnego kli­enta - osoby uza­leżnionej od alkoholu.
 
Problem uzależnionych od al­koholu mieszkańców domów po­mocy społecznej nie jest do końca zbadany. Dysponujemy fragmen­tarycznymi badaniami dotyczący­mi skali tego zjawiska. Przeprowa­dzone w kwietniu bieżącego roku badanie ankietowe domów po­mocy społecznej z województwa wielkopolskiego wykazało, że po­nad 9% osób zamieszkujących te placówki jest uzależnionych od al­koholu. Jest to wyższy wskaźnik niż w przypadku całej populacji.
 
Zjawisko to występuje przede wszystkim w domach o profilu dla osób przewlekle somatycznie oraz przewlekle psychicznie cho­rych. Ta prawidłowość sprawdza się również w przypadku Domu Pomocy Społecznej w Pleszewie, gdzie funkcjonują oba te profile i, w którym mamy do czynienia z dużym wskaźnikiem osób uza­leżnionych od alkoholu. Pomija­jąc kwestie szkodliwości alkoho­lu w wymiarze indywidualnym, nadużywanie alkoholu nawet przez jednego mieszkańca domu pomocy społecznej w wyraźny sposób zaburza funkcjonowa­nie placówki. Doprowadza ono do zakłócenia funkcjonowania innych mieszkańców (pokoje kil­kuosobowe), pogarsza atmosferę panującą w domu, prowadzi do napięć, kłótni, agresji wobec per­sonelu, jak współmieszkańców. Konsekwencją takich zachowań są m.in.: pogorszenie stanu hi­gienicznego w placówce, inter­wencje policji, ochrony.
 
Rozpoczynając pracę w Domu Pomocy Społecznej w Pleszewie za jeden z głównych celów do re­alizacji uznałem rozwiązanie pro­blemu mieszkańców z chorobą alkoholową. Jedną z występują­cych przeszkód był brak regulacji prawnych w tym zakresie. Istnia­ły, co prawda zapisy w ustawie o wychowaniu w trzeźwości oraz w rozporządzeniu będą­cym aktem wykonawczym do tej ustawy (mówiącym o domach dla osób uzależnionych od alko­holu), jednak normy te nie miały swojego odniesienia w ustawie
o pomocy społecznej. Katalog domów pomocy społecznej nie zawierał profilu dla osób uzależ­nionych od alkoholu.
Po konsul­tacjach z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej ustalono, iż można prowadzić działalność dla tej grupy klientów pomocy społecznej - typ takiej placów­ki powinien zostać określony dla osób przewlekle psychicznie chorych z podtypem dla osób z zespołem alkoholowym, któ­re są po leczeniu odwykowym i nadal pozostają we współpra­cy z terapeutami od uzależnień. Dom taki powinien jednocześnie posiadać szczególny regulamin organizacyjny, który będzie np. całkowicie zabraniał posiadania i spożywania alkoholu na terenie placówki, co wykracza poza obo­wiązujące regulacje.
Ważnym elementem całego projektu był montaż finanso­wy mający na celu stworzenie infrastruktury niezbędnej do prowadzenia terapii z mieszkań­cami. Zadanie powyższe udało się w dużej części sfinansować ze środków na realizację Woje­wódzkiego Programu Profilakty­ki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla Województwa Wielkopolskiego na lata 2008-2012. Wykorzystano w tym za­kresie cel strategiczny programu, a mianowicie przeciwdziałanie problemom alkoholowym oraz problemom im towarzyszącym w województwie wielkopolskim w obszarze rozwiązywania pro­blemów związanych z naduży­waniem napojów alkoholowych.
Jednym z działań wynikających z zapisów programu było wspie­ranie stwarzania warunków sprzyjających powstawaniu no­wych placówek i ich wyposaża­niu, w tym tworzenie stacjonar­nych specjalistycznych ośrodków dla osób uzależnionych od alko­holu i substancji psychoaktyw­nych podopiecznych domów pomocy społecznej, a jako bene­ficjenta wskazano domy pomocy społecznej.
Specyfiką nowego oddziału jest to, że został przeznaczony wyłącznie dla osób z problemem alkoholowym. Pobyt na oddzia­le jest pobytem terminowym do sześciu miesięcy z możliwością przedłużenia.
 
Dzięki cyklowi szko­leń zorganizowanemu przez Pań­stwową Agencją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych pra­cująca na oddziale kadra przy­gotowana jest do pracy terapeu­tycznej. Na oddziale prowadzone są: terapia grupowa oraz zajęcia indywidualne.
 
Pracownicy kon­centrują się na zasobach i umie­jętnościach danego mieszkańca zamiast na jego problemie. Dla osób przebywających na oddzia­le przygotowana jest urozma­icona oferta zajęć dodatkowych, w ramach których integruje się mieszkańców, wydobywa i pod­kreśla ich zasoby osobiste, za­lety i umiejętności. W związku z tym, pobyt na oddziale nie jest postrzegany jako „kara" lecz ja­ko „szansa". Mieszkaniec, prze­bywając na oddziale, ma szanse na zmianę postrzegania swojej roli w domu pomocy społecz­nej. Pozwala mu się jednocześnie spojrzeć na spożywanie alkoholu z innej perspektywy. Pobyt na oddziale umożliwia poszerze­nie wiedzy dotyczącej przyczyn i konsekwencji picia alkoholu, a zarazem może wzbudzić moty­wację do wprowadzenia różnych zmian w swoim życiu. Daje on również szansę zdobycia wie­lu umiejętności indywidualnych i społecznych oraz może zachęcić i lepiej przygotować mieszkań­ca do udziału w terapii w pla­cówce leczenia uzależnień.
 
Po zakończonej terapii i powrocie do macierzystego domu miesz­kaniec może mieć większą mo­tywację do podjęcia leczenia w placówce leczenia uzależnienia od alkoholu, natomiast zadaniem kadry macierzystego domu jest wspieranie mieszkańca w pod­jętych decyzjach o zmianie oraz w działaniach w kierunku lepsze­go funkcjonowania.
 
Podstawą pobytu na oddzia­le jest kontrakt terapeutyczny.
 
Mieszkaniec zobowiązuje się w nim do przestrzegania zasad zawartych w regulaminie orga­nizacyjnym oddziału oraz pod­dania się sankcjom z niego wy­nikającym. Ponadto zobowiązuję się do zachowania całkowitej abstynencji od alkoholu i innych środków chemicznych zmienia­jących nastrój, jak również do poddawania się kontroli swojej trzeźwości przy każdorazowym wskazaniu personelu oddziału. Jednocześnie zostaje zobligowa­ny do uczciwego informowania o trudnościach związanych z utrzymaniem abstynencji, re­alizowaniu dodatkowych zaleceń terapeutycznych po każdorazo­wym złamaniu abstynencji, jak również systematycznego, punk­tualnego i aktywnego uczest­nictwa we wszystkich zajęciach przewidzianych w programie te­rapeutycznym.
 
Nad realizacją za­pisów kontraktu czuwa zespół te­rapeutyczny, który zobowiązuje się do przygotowania warunków organizacyjnych i merytorycz­nych dla realizacji programu tera­peutycznego oraz poszanowania praw mieszkańca.
 
Konsekwencją nowelizacji usta­wy o pomocy społecznej z lutego bieżącego roku było dodanie do katalogu domów pomocy spo­łecznej typu dla osób uzależnio­nych od alkoholu. Jednocześnie wprowadzono zapis, iż decyzję o skierowaniu i umieszczeniu w domu pomocy społecznej wy­daje się na czas określony nie dłuższy niż dwanaście miesię­cy z możliwością przedłużenia w uzasadnionych przypadkach do osiemnastu miesięcy. Regula­cja taka wydaje się jak najbardziej wskazana. Domy tego typu mają być specjalistycznymi placów­kami realizującymi dla swoich mieszkańców programy terapeu­tyczne, w których pobyt jest cza­sowy i rotacyjny. Dzięki temu nie będzie obaw, które pojawiały się w środowisku, na temat rzeko­mych gett dla alkoholików. Domy takie będą placówkami pomoc­niczymi świadczącymi specjali­styczne usługi pozostałym jed­nostkom całodobowego pobytu.
 
Niezbędnym elementem dla formalnego rozpoczęcia działal­ności tego typu domów konieczna jest nowelizacja rozporządzenia w sprawie domów pomocy spo­łecznej. Warunkiem sine qua non uruchomienia typu domów dla osób uzależnionych od alkoholu jest wprowadzenie zapisu dotyczącego wskaźnika zatrudnienia zespołu terapeutyczno - opie­kuńczego.
 
Z racji specyfiki pracy na oddziale zasadnym jest, by był on wyższy od pozostałych typów domów9.  Oprócz tego, należy jeszcze rozważyć zapis o wcze­śniejszym uczestnictwie w lecze­niu odwykowym i kontynuacji prowadzenia terapii w tym typie domu oraz zapis o konieczności potwierdzenia przez lekarza psy­chiatrę możliwości uczestnictwa w terapii. Istnieje uzasadniona obawa, że do omawianego typu domu mogą być kierowane oso­by, który nie będą w stanie podjąć terapii motywującej, a w konse­kwencji zniwelują pracę pozostałej grupy przebywającej na oddziale. Innym elementem nowelizacji roz­porządzenia jest wprowadzenie zapisu o realizacji na terenie do­mu programu terapeutycznego tak, jak to ma miejsce w Domu Pomocy Społecznej w Pleszewie, gdzie realizuje się autorski pro­gram terapeutyczny.
 
Warunek ten, jak również warunek prze­szkolenia personelu zagwarantu­je, właściwą merytoryczną pracę z mieszkańcem. Ważnym elemen­tem jest również zapewnienie rotacyjności miejsc. Mieszkańcy bę­dą kierowani na pobyt czasowy, a po nim nastąpi powrót do śro­dowiska lub macierzystego do­mu. O ile w pierwszym przypad­ku sprawa jest dość oczywista, o tyle w drugim możemy napo­tkać pewne utrudnienia. Należy zatem tak skonstruować przepisy, aby był możliwy automatyczny powrót mieszkańca do swojego macierzystego domu po zakoń­czeniu turnusu terapeutycznego.
 
Należy jednocześnie zwrócić uwagę na aspekt finansowy funk­cjonowania tego typu placówek. Z uwagi na swoją specyfikę, koszt funkcjonowania domu dla osób uzależnionych od alkoholu bę­dzie wyższy aniżeli ma to miejsce w przypadku pozostałych typów domów. Konieczne będzie za­pewnienie mechanizmu dofinan­sowania działalności tego typu placówek.
 
Wydaje się, że pienię­dzy należy szukać w funduszach tworzonych z opłat ze sprzedaży napojów alkoholowych. Możliwe są w tym zakresie dwa rozwią­zania. Pierwsze to dofinansowa­nie pobytu mieszkańców z danej gminy ze środków na realizację gminnych programu profilaktyki i rozwiązywania problemów al­koholowych. Drugi model to fi­nansowanie programów terapeu­tycznych z puli przeznaczonej na wdrażanie wojewódzkich progra­mów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Oba rozwiązania wydają się dobre, jak również nie spowodują dużego uszczuplenia środków będących w dyspozycji samorządów. Nasu­wa się tylko pytanie czy samorzą­dy z własnej inicjatywy wdrożą tego typu rozwiązanie, czy też ko­nieczna będzie nowelizacja usta­wy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wydaje się, że same rekomenda­cje do tego typu działania będą zbyt słabym argumentem dla strony samorządowej.
 
Wprowadzenie możliwości two­rzenia domów dla osób uzależnio­nych od alkoholu to istotny, ale jednocześnie nie ostatni krok ma­jący na celu rozwiązanie problemu alkoholizmu w domach pomocy społecznej. Potrzebne będą ku te­mu zarówno elementy finansowe jak również system wsparcia dla osób opuszczających tego typu placówki.
 
Pozostaje jeszcze jedna zasadnicza kwestia do rozwią­zania. Chodzi o zakaz spożywa­nia alkoholu w domach pomocy społecznej. Z jednej strony mamy do czynienia z interpretacją Mini­sterstwa Pracy i Polityki Społecz­nej, która zakłada, iż domy po­mocy społecznej jako substytut naturalnego ogniwa oparcia spo­łecznego, jakim jest rodzina, bę­dący miejscem wieloletniego za­mieszkania, najczęściej do końca życia, muszą zapewniać warunki zbliżone do tych jakie każdy z nas buduje w swoim życiu osobistym. Z tego wynika prawo do spoży­wania alkoholu na terenie domu przez osoby w nim zamieszku­jące.
 
Z drugiej strony zgodnie z zapisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi zabrania się spo­żywania alkoholu w placówkach opiekuńczych, do których dom pomocy niewątpliwie się zalicza. Mimo tych rozbieżnych stano­wisk wydaje się być zasadnym, by w pierwszej kolejności objąć zakazem spożywania alkoholu domy z profilem dla osób uzależ­nionych od alkoholu.
 

odnośniki i ilustracje dostępne w papierowej wersji MEDI