Nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

(MGPiPS 01.2003; DPS Forum 27.01.2003)

Ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 7, poz. 79) wprowadza zmiany związane przede wszystkim z dostosowywaniem polskiego prawa do prawa Unii Europejskiej oraz przystosowywaniem przepisów do ustawy o dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorstw.

Dofinansowanie do wynagrodzeń zamiast VAT

Najważniejszą zmianą, która wejdzie w życie 1 stycznia 2004 r. jest wprowadzenie zasady dofinansowywania pracowników niepełnosprawnych zamiast dotychczasowego zwrotu podatku VAT.

Wysokość dofinansowania będzie zróżnicowana w zależności od stopnia niepełnosprawności zatrudnionych osób (wyniesie od 130 proc. najniższego wynagrodzenia przy znacznym stopniu niepełnosprawności do 49 proc. przy lekkim), a na otwartym rynku pracy także w zależności od rodzaju schorzenia osoby niepełnosprawnej (pracodawca, który nie zatrudnia w warunkach pracy chronionej (art.2 pkt 7) otrzyma dofinansowanie do wynagrodzenia 70 proc. natomiast dofinansowanie w wys. 90 proc. otrzymuje pracodawca zatrudniający pracowników niewidomych oraz osoby, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję).

Orzecznictwo

W celu przeciwdziałania niejasnościom interpretacyjnym powstającym przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności zostały wprowadzone nowe definicje. Wyróżnione zostały trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki.

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu: niezdolną do podjęcia zatrudnienia lub zdolną do wykonywania jedynie w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej, wymagającą niezbędnej, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji(art.4 pkt 1).

Osoba o naruszonej sprawności organizmu niezdolna do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych zalicza się umiarkowanego stopnia niepełnosprawności(art. 4 pkt 2)

Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne(art.4 pkt 3).

Na otwartym rynku pracy osoby zaliczone do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mogą być zatrudnione na przystosowanych stanowiskach pracy co do których niezbędna będzie pozytywna opinia Państwowej Inspekcji Pracy (przystosowanie stanowiska i miejsca pracy może polegać np. na przeznaczeniu większej powierzchni pracy, przystosowaniu narzędzi i maszyn używanych w pracy, zastosowaniu indywidualnego oświetlenia itp.).

Zmiany w zasadach finansowania warsztatów terapii zajęciowej

Osoby niepełnosprawne potrzebują szczególnej pomocy i takie jest zadanie rehabilitacji społecznej, która odbywa się m.in. w warsztatach terapii zajęciowej i na turnusach rehabilitacyjnych. Kolejna zmiana w ustawie dotyczy właśnie zasad i warunków ich organizacji. Warsztaty terapii zajęciowej mogą być organizowane przez fundacje, stowarzyszenia lub inne podmioty.

Koszty utworzenia, działalności i wynikające ze zwiększenia liczby uczestników warsztatu będą współfinansowane ze środków PFRON, środków samorządu terytorialnego lub z innych źródeł (art.10 b pkt 2).

Dofinansowywanie ze środków Funduszu kosztów uczestnictwa w warsztacie osób niepełnosprawnych będących stałymi podopiecznymi jednostek organizacyjnych prowadzących terapię zajęciową na podstawie odrębnych przepisów będą obniżane w zależności od ilościowego wskaźnika tych podopiecznych. Koszty nie ulegną obniżeniu jeżeli z warsztatów będzie korzystało nie więcej niż 30 proc. podopiecznych. Natomiast jeżeli co najmniej 80 proc. podopiecznych będzie uczestniczyło w warsztatach PFRON nie będzie dofinansowywał kosztów tych podopiecznych. Przepisy te wejdą w życie 1 stycznia 2004 r.

Powiat, którego mieszkańcy są uczestnikami rehabilitacji w warsztacie działającym na terenie innego powiatu, jest obowiązany do pokrywania kosztów rehabilitacji w odniesieniu do swoich mieszkańców, w części nieobjętej dofinansowaniem ze środków Funduszu, w wysokości i na zasadach określonych w porozumieniu zawartym z powiatem, na terenie którego działa warsztat. Przepisy te wejdą w życie 1 stycznia 2004 r.

Realizacja zadań PFRON

W celu lepszej dystrybucji środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dla realizacji zadań ustawowych nowelizacja zakłada zmiany zakresu zadań finansowanych ze środków PFRON.

Środki mają być przekazywane oprócz samorządom powiatowym także samorządom wojewódzkim. Zarząd PFRON ma zachować 30 proc. środków na wyrównanie szans w poszczególnych regionach i współfinansowanie unijnych programów pomocowych (art. 47 pkt 1). PFRON będzie również dofinansowywał do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych oraz realizował zadania związane z przekazywaniem dotacji do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych osób niepełnosprawnych , od 1 stycznia 2004 r. również dla osób niepełnosprawnych podejmujących działalność gospodarczą (art. 25).

Źródło: MGPiPS