Nowy system świadczeń rodzinnych - omówienie

(źródło : MGPiPS, 12.2003; DPS Forum 30.12.2003)

Celem nowego systemu pomocy rodzinie, jaki wprowadza ustawa o świadczeniach rodzinnych, jest lepsze adresowanie świadczeń do tych rodzin, które naprawdę wymagają wsparcia ze strony państwa. Na nowych rozwiązaniach skorzystają rodziny faktycznie potrzebujące pomocy w wychowaniu dzieci.

Nowy system świadczeń rodzinnych ma obowiązywać od 1 maja 2004 r. Zamiast szeregu różnych, niezależnych od siebie zasiłków (macierzyński, wychowawczy, alimentacyjny) ma być wypłacany tylko jeden zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, które zastąpią obecne zasiłki. Ustawa wprowadza również trzy nowe świadczenia. Dodatki będą przysługiwać jedynie rodzinie, która będzie miała prawo do samego zasiłku rodzinnego.

Do zasiłku rodzinnego będzie miała prawo każda rodzina, w której miesięczny dochód na osobę nie przekroczy 504 zł netto (583 zł w rodzinie z dzieckiem niepełnosprawnym).

Przy wyznaczaniu kryterium uprawniającego do świadczeń rodzinnych MGPiPS wykorzystało wyniki badań związanych z progiem wsparcia dochodowego rodzin, przeprowadzonych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Określenie poziomu tego kryterium zapewnia spożycie żywności na poziomie gwarantującym potrzeby rozwojowe dzieci, pozwala utrzymać dostateczne warunki mieszkaniowe, zapewnić partycypację dzieci w procesie edukacji, sprzyja integracji dzieci i rodziców ze społeczeństwem.

W okresie przejściowym od 1 maja 2004 do 31 sierpnia 2005 wysokość zasiłku rodzinnego wyniesie 43 zł na pierwsze i drugie dziecko (obecnie 42,50), 53 zł na trzecie (teraz 52,60) oraz 66 zł na czwarte i następne (obecnie 65,70). Od 1 września 2005 wysokość zasiłku będzie zależała od wieku dziecka i wyniesie: 44 zł na dziecko poniżej 5. roku życia, 56 zł od 5 do 18 lat, 65 zł na osobę pełnoletnią do 24. roku życia.

Do zasiłku rodzinnego przysługiwać będzie szereg dodatków:

• Dodatek z tytułu urlopu wychowawczego (zastąpi obecny zasiłek wychowawczy). Będzie wypłacany przez okres dwóch lat (trzech jeżeli urodzi się więcej niż jedno dziecko lub sześciu w przypadku dziecka niepełnosprawnego). Wysokość tego dodatku to 400 zł miesięcznie.
• Dodatek alimentacyjny (zastąpi świadczenie alimentacyjne) będzie przysługiwał niezależnie od tego, czy alimenty były zasądzone i są wypłacane czy nie. Jedynym warunkiem jest spełnienie kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego. Wysokość dodatku – 170 zł na dziecko (250 zł jeżeli jest ono niepełnosprawne).
• Dodatek za urodzenie dziecka – będzie to jednorazowy dodatek w wysokości 500 zł za każde urodzone dziecko (obecnie 201 zł, tylko dla rodziny o dochodach do 300 zł na osobę).
• Dodatek z tytułu utracenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jeżeli ojciec lub matka stracą prawo do zasiłku dla bezrobotnych, mogą otrzymać dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 400 zł. Będzie on wypłacany maksymalnie przez 3 lata lub do momentu, gdy dziecko skończy 7 lat.
• Dodatek pielęgnacyjny w wysokości 420 zł zastąpi zasiłek stały z pomocy społecznej, który przysługuje osobie rezygnującej z pracy, by zająć się wychowaniem niepełnosprawnego dziecka. Dostaną go osoby opiekujące się dziećmi do 16. roku życia z orzeczoną niepełnosprawnością lub starszymi niż 16-letnie z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności.
• Dodatek na edukację i rehabilitację dziecka niepełnosprawnego jest świadczeniem nowym. Wyniesie 50 zł na dziecko do 5 lat oraz 70 zł na dziecko uczące się w wieku 6-24 lata.
• Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Również jest nową formą wsparcia rodzin – będzie wypłacany raz w roku, we wrześniu w wysokości 90 zł.
• Dodatek z tytułu nauki dziecka poza miejscem zamieszkania wyniesie 80 zł miesięcznie (od września do czerwca). Jest to także nowe świadczenie.

System świadczeń rodzinnych tworzony jest jako system pozaubezpieczeniowych świadczeń społecznych, finansowanych ze środków budżetu państwa.

Obecnie świadczenia rodzinne są rozproszone. Przysługują na mocy różnych ustaw i różne organy zobowiązane są do ich wypłacania. Doprowadziło to do niekontrolowanej kumulacji świadczeń wśród wielu rodzin. Dzięki nowym rozwiązaniom z pomocy skorzystają rodziny naprawdę potrzebujące wsparcia. (Więcej na stronach internetowych ministerstwa www.mpips.gov.pl).