 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
Ustawa o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie (aut. MGPiPS 05.2003; DPS Forum 15.06.2003)
20 maja b.r. Prezydent RP podpisał ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawę wprowadzającą ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ta druga ustawa, zwana ustawą ustrojową, nowelizuje przepisy wielu ustaw: m.in. ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych i o Krajowym Rejestrze Sądowym. Ustawa o działalności pożytku publicznego zwana jest również konstytucją III sektora ze względu na szczególny charakter i wagę wprowadzanych zmian w relacjach między administracją publiczną a organizacjami pozarządowymi. Działalność pożytku publicznego Jednym z najważniejszych terminów wprowadzonych przez ustawę jest pojęcie działalności pożytku publicznego. Działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie użyteczna w sferze zadań publicznych, którą oprócz organizacji pozarządowych wykonują również podmioty kościelne, a także stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego. Na uwagę zasługuje szeroko zakreślona sfera zadań publicznych, wśród których znajdują się m.in. zadania z zakresu:
Odpłatna działalność pożytku publicznego Działalność pożytku publicznego może być odpłatna lub nieodpłatna. Odpłatna działalność pożytku publicznego polegać będzie na wykonywaniu zadań publicznych w ramach prowadzonej przez organizację działalności statutowej, za którą organizacja będzie pobierać wynagrodzenie. Odpłatną działalnością pożytku publicznego jest również sprzedaż towarów lub usług wytworzonych lub świadczonych przez same organizacje. W tym wypadku intencją ustawodawcy było m.in. przyznanie możliwości uzyskiwania dochodów przez organizacje poprzez sprzedaż wyrobów wytworzonych przez jej członków. Jednak podmioty, które będą chciały uzyskiwać dochody z odpłatnej działalności pożytku publicznego nie będą mogły jednocześnie prowadzić działalności gospodarczej w stosunku do tego samego przedmiotu działalności. Odpłatna działalność pożytku publicznego, w określonych w ustawie rozmiarach, nie będzie natomiast podlegała regulacjom przepisów ustawy Prawo działalności gospodarczej. Organizacje pozarządowe Do istotnych uregulowań nowej ustawy należy zaliczyć zdefiniowanie terminu organizacja pozarządowa. Do organizacji pozarządowych zaliczone zostały nie tylko fundacje i stowarzyszenia, tradycyjnie reprezentujące III sektor, ale również wszystkie podmioty spoza sektora finansów publicznych nie działające w celu osiągnięcia zysków, zarówno osoby prawne, jak i podmioty nie posiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw. Organizacje pozarządowe działające w sferze zadań publicznych wykonują działalność pożytku publicznego. Przepisów ustawy w zakresie działalności pożytku publicznego nie stosuje się natomiast do partii politycznych, związków zawodowych lub organizacji pracodawców. Podobnie, fundacje powołane przez partie polityczne, Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem fundacji prowadzących działalność statutową na rzecz nauki nie mogą prowadzić działalności pożytku publicznego. Współpraca między administracją publiczną a III sektorem Ustawa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek realizacji zadań ze sfery publicznej we współpracy organizacjami pozarządowymi. Podstawowe znaczenie w tej kwestii ma przepis ustawy mówiący o tym, że organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego uchwalają roczny program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz pozostałymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego. Ponadto, organy administracji publicznej powinny konsultować z organizacjami pozarządowymi projekty aktów prawnych, tworzyć wspólne zespoły doradcze, a także informować się nawzajem o planowanej działalności. Realizacja zapisów ustawy powinna zwiększyć efektywność i skuteczność współpracy pomiędzy organizacjami pozarządowymi a organami administracji publicznej. Zlecanie realizacji zadań publicznych organizacjom pozarządowym Najważniejszym elementem współpracy pomiędzy organami administracji publicznej a organizacjami pozarządowymi jest zlecanie realizacji zadań publicznych organizacjom w drodze otwartych konkursów. Ustawa określa niezbędne elementy oferty przedstawionej przez organ administracji, procedurę przeprowadzania konkursów oraz warunki jakim musi odpowiadać umowa zawarta z wyłonioną w tym postępowaniu organizacją pozarządową. Jednocześnie organom administracji publicznej przyznano odpowiednie uprawnienia kontrolne wobec podmiotów realizujących zadania publiczne. Organizacje pożytku publicznego Przepisy ustawy regulują powstanie organizacji pożytku publicznego jako kwalifikowanego typu organizacji pozarządowej. Uzyskanie statusu wiąże się m.in. z możliwością korzystania ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych czy podatku od nieruchomości. Organizacje pożytku publicznego będą miały również możliwość nieodpłatnego informowania w mediach publicznych o prowadzonej działalności, a poborowi będą mogli być kierowani do odbycia służby zastępczej w organizacjach pożytku publicznego. Osoby prywatne będą mogły skorzystać z możliwości przekazania 1% obliczonego podatku od osób fizycznych na rzecz wybranej przez siebie organizacji pożytku publicznego. Jednak nabycie statusu organizacji pożytku publicznego będzie wiązało się z obowiązkiem spełnienia surowych kryteriów dotyczących przedmiotu prowadzonej działalności, a także innych dodatkowych warunków. Organizacje pożytku publicznego będą również musiały sporządzać sprawozdania finansowe i merytoryczne. Ponadto, na organizacje pożytku publicznego nałożono obowiązek udostępniania swoich sprawozdań wszystkim zainteresowanym podmiotom. Organizacja pozarządowa będzie nabywała status organizacji pożytku publicznego z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego informacji o spełnieniu odpowiednich kryteriów przewidzianych w ustawie. Rada Działalności Pożytku Publicznego Ustawa przewiduje powstanie Rady Działalności Pożytku Publicznego jako organu opiniodawczo - doradczego i pomocniczego ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Rada będzie mogła wyrażać opinię w sprawach dotyczących stosowania ustawy oraz na temat rządowych projektów aktów prawnych dotyczących działalności pożytku publicznego i wolontariatu. Odpowiednio do zadań, ustawa przewiduje mieszany charakter składu Rady. Rada będzie liczyła 20 członków, w tym 10 przedstawicieli administracji publicznej i 10 osób reprezentujących organizacje pozarządowe oraz związki i stowarzyszenia organizacji pozarządowych. Kadencja pierwszej Rady będzie trwała 2 lata. Wolontariat W ustawie znalazły swoje miejsce regulacje dotyczące statusu prawnego wolontariuszy. Wolontariusze będą mogli wykonywać świadczenia na rzecz korzystających, czyli organizacji pozarządowych, w zakresie ich działalności pożytku publicznego oraz na rzecz organów administracji publicznej, z wyłączeniem prowadzonej przez nie działalności gospodarczej. Z ustawy wynika, że zakres, sposób i czas wykonywania przez wolontariusza świadczeń będą określali we wspólnym porozumieniu korzystający i wolontariusz. Korzystający będzie zobowiązany do zapewnienia odpowiednich środków ochrony indywidualnej uzależnionych od rodzaju świadczeń i zagrożeń związanych z ich wykonywaniem. Korzystający będzie miał również obowiązek informowania wolontariusza o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwa związanym z wykonywanymi świadczeniami oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Korzystający będzie mógł zgłosić wolontariusza do ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli wolontariusz nie będzie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z innego tytułu. Wejście w życie ustawy Ustawa wprowadzająca ustawę o działalności pożytku publicznego przewiduje, że ustawa o działalności pożytku publicznego wchodzi w życie 1 stycznia 2004 r. z wyjątkiem przepisów dotyczących powstania Rady Pożytku Publicznego, wolontariatu oraz niektórych przepisów związanych z obowiązkiem współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi, które wchodzą w życie po 30 dniach od dnia ogłoszenia ustawy. Źródło: http://www.mpips.gov.pl |
|
