Podyskutuj na ten temat:

- forum

Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

(źródło: KPRM; DPS Forum 28.03.2005)

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Przesłankami wskazującymi na konieczność wprowadzenia zmian są: wejście w życie kilku ważnych ustaw (np. o zawodzie lekarza), ujawnienie się kilku problemów dotyczących stosowania w praktyce przepisów w szczególności o zgodzie na leczenie

Potrzeba nowelizacji ww. ustawy wynika z istnienia luki prawnej. Przesłankami wskazującymi na konieczność wprowadzenia zmian są:

• wejście w życie kilku ważnych ustaw (np. o zawodzie lekarza, o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, o samorządzie powiatowym i in.),
• ujawnienie się kilku problemów dotyczących stosowania w praktyce przepisów w szczególności o zgodzie na leczenie, a zwłaszcza przymusu bezpośredniego).

Wprowadza się m.in. zmianę polegającą na tym, że od osób chorych psychicznie lub upośledzonych umysłowo, które otrzymują świadczenia w ramach systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego nie pobiera się opłat, również w zakładach niepublicznych. Dotychczas zwolnione z opłat było jedynie leczenie w zakładach publicznych.

Powołuje się Rzecznika Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego w celu pełnego zagwarantowania przestrzegania wszystkich praw obywatelskich przez instytucje do tego powołane.Szpitale psychiatryczne, ze względu na specyfikę pacjentów, są tymi zakładami opieki zdrowotnej, na których funkcjonowanie są skargi.

Szczególna sytuacja tej kategorii pacjentów polega na tym, że:

• około 8-10 proc. pacjentów trafia do szpitala i leczy się przymusowo;
• ponad połowa z nich styka się ze stosowaniem przymusu bezpośredniego podczas transportu;
• około 25 proc. przyjętych to faktycznie niezdolni do wyrażenia zgody na przyjęcie i leczenie i najbardziej bezradni;
• wobec 12 proc. leczonych stosuje się przymus bezpośredni, a to się wiąże zawsze z wysokim ryzykiem łamania praw pacjenta.

Wprawdzie po wejściu w życie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego nastąpiła istotna poprawa w sytuacji prawnej osób przyjmowanych do szpitala przymusowo, ale sytuacja prawna osób przyjmowanych za zgodą nie zmieniała się. Mogą one dochodzić swoich praw wyłącznie w trybie skargowym, a to jest utrudnione z powodu lęku przed represjami ze strony średniego i niższego personelu szpitala. Dlatego też pacjent szpitala psychiatrycznego potrzebuje pomocy w dochodzeniu swoich praw.

Rzecznik musi być łatwo dostępny, większość czasu spędzać na regularnych wizytach w oddziałach szpitalnych, musi budzić zaufanie i nie zależeć od dyrektora szpitala. Tych warunków nie mogą spełniać oficjalni rzecznicy praw pacjentów (rzecznik praw obywatelskich, rzecznicy NFZ), a zatem ich przydatność dla pacjentów szpitali psychiatrycznych jest bardzo ograniczona.

Potrzeba powołania rzeczników pacjentów szpitali psychiatrycznych została przewidziana w Programie ochrony zdrowia psychicznego, zaakceptowanym przez ministra zdrowia w styczniu 1995 roku.

Rzecznik będzie pracownikiem Biura Praw Pacjenta podległego ministrowi zdrowia, co zapewni skuteczniejsze przestrzeganie praw osób chorych. Obejmie on swym działaniem jedynie przebywających w szpitalach psychiatrycznych.

Zalegalizowane zostanie stosowanie przymusu bezpośredniego wobec pacjentów, którzy poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie oddziału. Obecnie ustawa nie przewiduje możliwości zastosowania przymusu, a jest niezbędna ograniczona forma interwencji w tych przypadkach.

Nowa regulacja umożliwia te interwencje, ograniczając je do najmniej restrykcyjnych: przytrzymania i przymusowego podania leków.

Wprowadza się obowiązek odnotowania w dokumentacji każdego przypadku uprzedzenia o zastosowaniu przymusu bezpośredniego. Może się to przyczynić do złagodzenia sprzeciwu pacjenta i do poszukiwania rozwiązania innego niż "siłowe".

Wprowadza się też możliwość oceny zasadności stosowania przymusu bezpośredniego także przez upoważnionego lekarza.

W przypadkach nagłych, zwłaszcza wobec braku możliwości uzyskania pomocy lekarskiej przed zgłoszeniem się do szpitala, nie będzie konieczne skierowanie. Ocena nagłości sytuacji należy do lekarza dyżurnego. Dotąd w przypadkach nagłych osoba z zaburzeniami psychicznymi, niezdolna do wyrażenia zgody jest przyjmowana do szpitala psychiatrycznego po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego. Teraz w przypadkach nagłych osoba taka będzie przyjęta bez poprzedzającego zezwolenia sądu, z tym, że lekarz przyjmujący ma obowiązek zasięgnąć opinii innego lekarza.

Przewiduje się, że o każdorazowym przyjęciu w trybie nagłym do szpitala psychiatrycznego osoby niezdolnej do wyrażenia zgody, kierownik szpitala bezzwłocznie zawiadamia sąd opiekuńczy celem uzyskania zezwolenia na pobyt tej osoby w szpitalu.

Przedłuża się termin utworzenia docelowej sieci zakładów psychiatrycznej opieki zdrowotnej. Wynika to z niskich nakładów na psychiatryczną opiekę zdrowotną.

- Dzięki tej nowelizacji od 2006 roku będzie wprowadzona instytucja rzecznika praw pacjenta szpitala psychiatrycznego - powiedział minister zdrowia Marek Balicki podczas konferencji prasowej. Tych rzeczników w przyszłym roku już ma być dwudziestu; docelowo, po 5 latach obowiązywania ustawy - pięćdziesięciu. To będą pracownicy Biura Praw Pacjenta, funkcjonującego przy Ministrze Zdrowia, które te zadania będzie realizować i koordynować. Rzecznicy będą przydzieleni do konkretnych szpitali - na jednego rzecznika nie powinno przypadać więcej niż 3 oddziały psychiatryczne bądź szpitale i 500 pacjentów. Będą na miejscu dostępni dla pacjentów (...) będą pomagać pacjentom szpitali psychiatrycznych w ochronie ich praw.