wstecz

Niepełnosprawni. System zatrudnienia do naprawy

(aut. Marzena Jurczewska; Gazeta Prawna 09.2004; DPS Forum 23.09.2004)

Na bocznym torze

Choć Polska wydaje na wsparcie zatrudnienia niepełnosprawnych prawie 3 mld zł rocznie, czyli więcej niż inne kraje europejskie, to w krajach tych pracę znajduje co druga osoba niepełnosprawna, u nas zaledwie co piąta. Co więcej, z roku na rok zatrudnienie osób niepełnosprawnych w naszym kraju spada – mimo deklaracji władz, że kolejne zmiany przepisów mają doprowadzić do jego znaczącego wzrostu. Ostatnie propozycje rządu też raczej nie zachęcą pracodawców do zatrudniania takich osób.

Fakty są nieubłagane. Z roku na rok pracuje coraz mniej osób niepełnosprawnych. Z danych GUS wynika, że w 1998 r. w powiatowych urzędach pracy zarejestrowanych było 26,5 tys. takich osób, a w 2003 r. już 69,8 tys. Przyczyną tego jest niewątpliwie brak stabilnych przepisów regulujących kwestie zatrudnienia niepełnosprawnych. Kolejne ich zmiany (w ciągu siedmiu lat ustawa była nowelizowana aż 34 razy) zamiast system usprawnić, jeszcze pogorszyły sytuację. Zwykle oznaczały one bowiem zaostrzanie warunków korzystania przez pracodawców z dofinansowania zatrudnienia tych osób lub likwidację przysługujących im z tego tytułu ulg.

Radykalną poprawę miało przynieść dostosowanie regulacji krajowych do wymogów unijnych. Tak się jednak nie stało. W kwietniu tego roku nie przygotowano na czas związanych z tym programów notyfikacyjnych i pracodawcy po przystąpieniu Polski do UE nie wiedzieli, na jaką pomoc mogą liczyć. Sytuacji nie poprawiło wydanie przez Radę Ministrów rozporządzenia w tej sprawie, które jako niezgodne z ustawą rehabilitacyjną zostało zaskarżone przez Polską Organizację Pracodawców Osób Niepełnosprawnych do Trybunału Konstytucyjnego. Później okazało się, że wszystkie zabiegi dostosowawcze nie były potrzebne, ponieważ polski program "Stabilne zatrudnienie”, zaakceptowany przez Komisję Europejską już w 2000 r. i stanowiący załącznik do Traktatu Akcesyjnego, pozwalał nam na bezterminowe stosowanie wsparcia osób niepełnosprawnych według zasad obowiązujących przed 1 stycznia br.

W tej sytuacji osoby niepełnosprawne obawiają się dalszego wzrostu bezrobocia. Tym bardziej że rząd chce zlikwidować chroniony rynek pracy funkcjonujący na obecnych zasadach.