wstecz

Warunki funkcjonowania opieki długoterminowej w Polsce

(aut. Elżbieta Szwałkiewicz, Medi 4/2003; DPS Forum 4/2003)

Elżbieta Szwałkiewicz - Krajowy Konsultant w dziedzinie Pielęgniarstwa Przewlekle Chorych i Niepełnosprawnych

Część 1/5

Na przełomie lat 1999-2003 obserwuje się w całym kraju znaczny wzrost powstawania różnych form opieki w zakresie opieki długoterminowej, poprawę dostępności do świadczeń zdrowotnych oraz poprawę jakości wykonywanych świadczeń. Narodowy Fundusz Zdrowia przejmując zadania kas chorych opracował minimalne warunki jakie powinien spełniać zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, zakład opiekuńczo-leczniczy oraz domowej opieki długoterminowej, ubiegający się o realizowanie świadczeń zdrowotnych w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Opracowanie to było przedmiotem opinii samorządu pielęgniarek i położnych, krajowego konsultanta w dziedzinie pielęgniarstwa przewlekle chorych i niepełnosprawnych oraz przedstawicieli oddziałów terenowych NFZ.

Obecnie na terenie kraju dobiega końca opracowywanie planów zabezpieczenia potrzeb zdrowotnych, w tym w zakresie opieki długoterminowej.

Planowanie opieki długoterminowej

W planowaniu organizacji opieki długoterminowej uwzględnia się:

1. systematyczny wzrost zapotrzebowania na świadczenia związany ze starzeniem się populacji i pogarszaniem warunków życia,
2. systematyczny wzrost liczby świadczeniodawców,
3. systematyczny wzrost liczby lóżek w zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych,
4. propozycje kas chorych -rozszerzanie ofert w zakresie opieki długoterminowej, w tym domowej,
5. systematyczny wzrost ubezpieczonych oczekujących na miejsca w powyżej wymienionych formach opieki,
6. wprowadzenie oceny zdolności pacjentów do samoopieki wg. międzynarodowej skali Barthel, jako wyznacznika kwalifikującego do pielęgniarskiej opieki domowej i zakładów opieki długoterminowej,
7. stały monitoring:
   • średniego czasu pobytu w poszczególnych formach opieki,
   • racjonalnego wykorzystania łóżek,
   • liczby ubezpieczonych przypadających na 1 łóżko,
   • stopnia wykorzystania łóżek,
   • klasyfikacji jednostek chorobowych,
   • podmiotów kierujących,
   • wzrostu rozwoju i wydzielania się opieki długoterminowej ze struktur szpitali i przekształcanie w opiekę długoterminową w różnych formach,
   • starzenia się populacji przy jednoczesnej tendencji do wydłużania czasu życia i potrzebie tworzenia przedmiotowych placówek.
8. problem z oszacowaniem liczby ubezpieczonych zamieszkujących na terenie Polski potrzebujących zapewnienia świadczeń z przedmiotowych świadczeń.

Definicja opieki: Opieka długoterminowa to długookresowa, ciągła, profesjonalna pielęgnacja i rehabilitacja oraz kontynuacja leczenia farmakologicznego i dietetycznego. Opieka ta realizowana jest stacjonarnie lub w domu chorego.

Osoby kwalifikujące się do opieki długoterminowej

Do opieki długoterminowej kwalifikują się osoby z chorobą przewlekłą, skutkującą pogłębiającą się niepełnosprawnością, u których wystąpiły bądź mogą wystąpić powikłania związane z długotrwałym unieruchomieniem. Są to chorzy z dużymi deficytami w samoopiece i samopielęgnacji, którzy nie kwalifikują się do leczenia szpitalnego, ale wymagają stałej profesjonalnej pielęgnacji, rehabilitacji i opieki.

Cechą odróżniającą zakład opieki długoterminowej od oddziału szpitalnego jest istotne ograniczenie zaplecza diagnostycznego i zabiegowego na korzyść zaplecza rehabilitacyjnego i socjalnego.

Formy organizacyjne

Poniższe informacje są wypisem z materiałów opracowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia do stosowania w 2004 roku. Podstawą prawną umożliwiającą tworzenie zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych jest ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, póz. 408, z późn. zm.)

Formami organizacyjnymi stacjonarnej opieki długoterminowej są:

• Zakłady opiekuńczo-lecznicze
• Zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze
• Zakłady długoterminowej opieki domowej
• Praktyki grupowe długoterminowej opieki domowej.

Zakład opiekuńczo-leczniczy

Zakład opiekuńczo-leczniczy jest zakładem stacjonarnym udzielającym całodobowych świadczeń zdrowotnych, obejmujących swoim zakresem leczenie, pielęgnację i rehabilitację osób nie wymagających hospitalizacji oraz zapewnia im pomieszczenia i wyżywienie odpowiednie do stanu zdrowia. W zakładzie tym pacjent może przebywać na okres czasowy lub na stałe.

Celem zakładu opiekuńczo-leczniczego jest:

• objęcie całodobową opieką i leczeniem osób, które przebyty ostrą fazę leczenia szpitalnego, mają ukończony proces diagnozowania, leczenia operacyjnego lub intensywnego leczenia zachowawczego, nie wymagają już dalszej hospitalizacji, jednak ze względu na stan zdrowia i stopień niepełnosprawności oraz brak możliwości samodzielnego funkcjonowania w środowisku domowym wymagają stałego nadzoru lekarskiego, profesjonalnej pielęgnacji i rehabilitacji.

Podstawowe profile w zakładach opiekuńczo-leczniczych:

• zakład opiekuńczo-leczniczy ogólny (kod 5170)
• zakład opiekuńczo-leczniczy dla dzieci (kod 5171)

Zakład opiekuńczo-leczniczy o profilu ogólnym i dla dzieci może po spełnieniu warunków szczegółowych prowadzić opiekę nad chorymi w stanie apalicznym i nad chorymi mechanicznie wentylowanymi.