Parlament a sprawy polityki społecznej 2

(DPS Forum 30.01.2003 na podstawie materiałów Sejmu RP)

Zapytanie nr 364

do ministra pracy i polityki społecznej w sprawie przeprowadzenia kontroli w Domu Samotnej Matki w Makowie Mazowieckim

Dom Samotnej Matki w Makowie Mazowieckim merytorycznie podlega Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie w Makowie Mazowieckim. Jednak na działanie tego ośrodka do budżetu powiatu wpływa dotacja celowa w wysokości 1120 na każdego podopiecznego (niezależnie od wieku) z budżetu państwa. W związku z oskarżeniami o nieprawidłowości w funkcjonowaniu DSM ujawnionymi w ˝Tygodniku Ostrołęckim˝ (z dnia 12 lutego 2002 r.)*) zwracam się do pana ministra z zapytaniem: Czy będzie przeprowadzona kontrola wydatkowania funduszy z dotacji celowej?

Z poważaniem Poseł Zbigniew Chrzanowski Maków Mazowiecki, dnia 22 lutego 2002 r.

Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra - na zapytanie nr 364 w sprawie przeprowadzenia kontroli w Domu Samotnej Matki w Makowie Mazowieckim

W odpowiedzi na pismo pana marszałka z dnia 1 marca br. nr SPS-0203-364/02 dotyczące zapytania posła Zbigniewa Chrzanowskiego w sprawie przeprowadzenia kontroli w Domu Samotnej Matki w Makowie Mazowieckim uprzejmie informuję, iż prowadzenie domów pomocy społecznej o zasięgu gminnym jest zadaniem własnym gmin.

Natomiast zapewnienie, organizowanie i prowadzenie usług o określonym standardzie w domu pomocy społecznej o zasięgu ponadgminnym jest zadaniem powiatu. Organizowanie i prowadzenie jednostek organizacyjnych pomocy społecznej o zasięgu ponadpowiatowym, którymi mogą być domy pomocy społecznej, jest zadaniem samorządu województwa. Domy pomocy społecznej mogą prowadzić, po uzyskaniu zezwolenia wojewody, m.in. organy jednostek samorządu terytorialnego, a także niepubliczne podmioty pomocy społecznej.

Wojewoda na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (DzU z 1998 r. nr 64, poz. 414 z późn. zm.) wydaje zezwolenie lub warunkowe zezwolenie na prowadzenie domu pomocy społecznej oraz prowadzi wojewódzki rejestr tych domów, podawany do publicznej wiadomości. Do zadań wojewody w zakresie pomocy społecznej należy m.in. nadzór nad jakością działań oraz przestrzeganiem standardu usług świadczonych przez jednostki organizacyjne pomocy społecznej, w tym przez domy pomocy społecznej, oraz zgodności zatrudnienia pracowników w tych jednostkach z wymaganymi kwalifikacjami. Wojewoda może cofnąć zezwolenie na prowadzenie domu pomocy społecznej i wykreślić go z rejestru, jeżeli w wyniku kontroli ustali, że świadczone usługi są na poziomie niższym niż obowiązujący standard.

Dom Pomocy Społecznej dla Matek z Małoletnimi Dziećmi i Kobiet w Ciąży w Makowie Mazowieckim jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej powiatu makowskiego. Na początku 90. lat w ramach zapewnienia samotnym kobietom w ciąży i opiekującym się dziećmi koniecznego wsparcia utworzony został nowy typ domu pomocy społecznej - dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Na koniec czerwca 2001 r. było 12 takich domów na 495 miejsc. Jednym z trudniejszych problemów związanych z funkcjonowaniem tych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej jest usamodzielnianie mieszkanek tych domów.

Z posiadanych przeze mnie informacji wynika, iż w ww. domu nie występują takie nieprawidłowości, które wymagałyby szczególnych działań, w tym kontrolnych. Dom jest częściowo finansowany z budżetu wojewody mazowieckiego. Średnia miesięczna kwota dotacji na jedno miejsce w domach pomocy społecznej zlokalizowanych na terenie woj. mazowieckiego na 2002 r. wynosi 1225 zł, natomiast w domach dla matek - 1120 zł. Ponadgminne domy pomocy społecznej, a takim jest dom w Makowie Mazowieckim, finansowane są: ze środków własnych powiatów, z opłat pobieranych od mieszkańców, a także z dotacji celowych przyznawanych z budżetu państwa na dofinansowanie ponadgminnych domów pomocy społecznej (rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 17 maja 1999 r., DzU nr 47, poz. 468).

Od 1999 r. w domu w Makowie Mazowieckim służby wojewody mazowieckiego przeprowadziły 4 kontrole; w 2000 r. 1 kontrolę problemową, a w 2001 r. 1 kontrolę problemową i 2 kontrole sprawdzające. Kontrole nie wykazały żadnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu placówki. Stwierdzono natomiast, że dom spełnia wszystkie obowiązujące standardy dotyczące podstawowych usług świadczonych przez domy pomocy społecznej wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 15 września 2000 r. w sprawie domów pomocy społecznej (DzU nr 82, poz. 929).

Informując o powyższym, pragnę równocześnie powiadomić pana marszałka, iż rozważam celowość przekształcenia domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży w ośrodki interwencji kryzysowej, które jako powiatowe jednostki organizacyjne pomocy społecznej świadczyłyby specjalistyczne usługi, w tym hotelowe, dostępne całą dobę, rodzinom będącym ofiarami przemocy lub znajdującym się w innej sytuacji kryzysowej, co przewiduje m.in. art. 2a ust. 1 pkt 7 i 11, art. 10a pkt 6 oraz art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (DzU z 1998 r. nr 64, poz. 414, z późn. zm.).

Z poważaniem Sekretarz stanu Jolanta Banach Warszawa, dnia 14 marca 2002 r.

Interpelacja nr 1145 do ministra pracy i polityki społecznej w sprawie dotacji celowej na realizowanie przez samorządy powiatowe zadań wynikających z ustawy o pomocy społecznej w zakresie prowadzenia domów pomocy społecznej

W powyższej sprawie interweniowałem także w poprzedniej kadencji Sejmu, wskazując na błędny i niezrozumiały ˝klucz˝ podziału środków na te cele pomiędzy poszczególne województwa. Udzielone wówczas odpowiedzi były niejasne i niewystarczające. Sądziłem, że po zmianie koalicji rządzącej powyższe uchybienia zostaną wyeliminowane.

Według posiadanych przeze mnie informacji w dalszym ciągu utrzymywany jest dyskryminujący system podziału środków, według którego na mieszkańca DPS w woj. warmińsko-mazurskim przypada kwota o 20% mniejsza niż na mieszkańca DPS w woj. zachodniopomorskim. To nierówne traktowanie mieszkańców domów pomocy społecznej urąga poczuciu sprawiedliwości społecznej, powodując bardzo duże trudności w realizowaniu zadań w tym zakresie.

Drastyczny brak środków na dotacje dla domów opieki społecznej w naszym województwie powoduje niemożność dostosowania ich działalności do wymogów Unii Europejskiej i wdrażania programów naprawczych w tym zakresie.

W związku z powyższym zapytuję:

1. Skąd wynikają tak drastyczne różnice w dotacjach dla poszczególnych województw?
2. Czy w wyniku widocznej, ewidentnie zbyt dużej dysproporcji przewidywane są działania osłonowe dla województw pokrzywdzonych poprzez taki system rozdziału środków? Czy sytuacja w tym zakresie była analizowana i jakie wyciągnięto wnioski?
3. Na jakie dodatkowe środki finansowe mogą liczyć powiaty i jakie są procedury ubiegania się o ich przyznanie?

Z uwagi na ważność zagadnień proszę o pilną odpowiedź.

Z poważaniem Poseł Andrzej Umiński Iława, dnia 12 kwietnia 2002 r.

Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra - na zapytanie nr 395 w sprawie przyznania dodatkowych środków finansowych dla samorządu woj. warmińsko-mazurskiego na regionalne i lokalne programy pomocy społecznej.

Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na zapytanie pana posła Stanisława Gorczycy w sprawie przyznania dodatkowych środków finansowych dla woj. warmińsko-mazurskiego na regionalne i lokalne programy pomocy społecznej, uprzejmie wyjaśniam, że w roku bieżącym w rezerwach celowych budżetu państwa nie zaplanowano dodatkowych środków na wspieranie województw samorządowych w realizacji tego zadania.

Jednocześnie informuję, że w budżecie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej zaplanowane zostały środki w wysokości 12 276 tys. zł na dofinansowanie programów w trzech zakresach tematycznych, w tym bezdomności - 5000 tys. zł, opieki nad dzieckiem i rodziną - 4276 tys. zł oraz usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi - 3000 tys.zł.

Pismo w sprawie możliwości ubiegania się o środki na realizację programów z zakresu ˝opieki nad dzieckiem i rodziną˝ zostało już wysłane do dyrektorów regionalnych ośrodków polityki społecznej przy urzędach marszałkowskich oraz dyrektorów wydziałów polityki społecznej urzędów wojewódzkich przez Departament Pomocy Społecznej MPiPS w dniu 7 marca br. (nr pisma DPS.VIII.075/W/6/753/02). O kolejnych programach urzędy
marszałkowskie i urzędy wojewódzkie zostaną poinformowane w terminie późniejszym.

Z poważaniem Sekretarz stanu Jolanta Banach
Warszawa, dnia 29 marca 2002 r.

Interpelacja nr 149 do ministra pracy i polityki społecznej w sprawie naliczania dotacji dla domów pomocy społecznej w woj. lubuskim

W związku z trudną sytuacją finansową domów pomocy społecznej w woj. lubuskim zwracam się do pana ministra o wyjaśnienie, z jakich powodów są one dodatkowo dyskryminowane niższymi kwotami dotacji na tle reszty kraju? Obowiązująca obecnie stawka dotacji celowej ze środków budżetu państwa na dofinansowanie domów pomocy społecznej naliczana jest według średniej miesięcznej wojewódzkiej kwoty dotacji.

Z porównania kwoty dotacji w pozostałych województwach wynika, że kwota dotacji z budżetu państwa na jednego mieszkańca DPS w woj. lubuskim jest niższa aż o 4181 zł. Stawka ta miała być, począwszy od 2000 r., ujednolicona do poziomu średniej krajowej kwoty dotacji, jednak do chwili obecnej zmiany te nie zostały wprowadzone. Taki stan rzeczy powoduje pogłębianie się i tak już wysokich kilkunastoletnich dysproporcji w finansowaniu domów pomocy społecznej woj. lubuskiego. Ma to bezpośredni wpływ na rodzaj i zakres świadczonych usług. Prowadzi też do drastycznych oszczędności w celu ograniczania kosztów utrzymania mieszkańców. Aktualnie możliwości te są na wyczerpaniu i sytuacja ta może doprowadzić do likwidacji niektórych placówek.

W związku z powyższym zwracam się do pana ministra o rozważenie zmiany sposobu naliczania dotacji na poszczególne województwa w wysokości ujednoliconej do poziomu średniej miesięcznej krajowej kwoty dotacji, podobnie jak jest to przyjęte w finansowaniu osób korzystających ze świadczeń obligatoryjnych w pomocy społecznej (renty socjalne, zasiłki).

Z poważaniem Poseł Jan Kochanowski Gorzów, dnia 23 listopada 2001 r.

Zapytanie nr 403 do ministra finansów w sprawie trudnej sytuacji finansowej powiatu jasielskiego

Szanowny Panie Ministrze! Rada powiatu jasielskiego w przesłanym na moje ręce piśmie wyraziła swoje niezadowolenie z powodu niewystarczającej ilości środków finansowych na 2002 r. Szczególny niepokój rady powiatu wywołuje zmniejszenie o 15% subwencji drogowej, które spowoduje dalszą degradację dróg powiatowych, a w konsekwencji doprowadzi, z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, do ich zamknięcia na kilku odcinkach.

Po raz kolejny zmniejszono część oświatową ogólnej subwencji oświatowej, co uniemożliwi unowocześnienie i modernizowanie bazy szkolnej oraz nie pozwoli właściwie rozwijać edukacji ponadgimnazjalnej. Kwoty dotacji przyznawane przez wojewodę na realizację zadań z zakresu opieki społecznej, a w szczególności na: Dom Pomocy Społecznej w Foluszu, placówki opiekuńczo-wychowawcze, zespół ds. orzekania o stopniu nipełnosprawności oraz rodziny zastępcze również uległy poważnemu zmniejszeniu.

Działania polegające na ciągłym zmniejszeniu dochodów powiatu powodują zwiększenie deficytu przy minimalnym zabezpieczeniu faktycznych potrzeb. Dalsze zmniejszenie środków na realizację ustawowych zadań może spowodować zaniechanie wykonywania ustawowych kompetencji przez powiat. Mając na uwadze przedstawioną sytuację w powiecie jasielskim, zwracam się do pana ministra z zapytaniem: Czy istnieją możliwości zwiększenia w bieżącym roku subwencji ogólnej w części drogowej i oświatowej?

Z wyrazami szacunku Poseł Mieczysław Kasprzak Warszawa, dnia 12 marca 2002 r.

Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 311 w sprawie uznaniowego rozpatrywania przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniosków o dofinansowanie projektów pomocy osobom potrzebującym na przykładzie Domu Pomocy Społecznej w Kozarzach w woj. podlaskim

Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłaną przez pana marszałka przy piśmie z dnia 9 stycznia 2002 r., znak SPS-0202-311/02, interpelację pana posła Mieczysława Czerniawskiego dotyczącą zasad rozpatrywania przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniosków o dofinansowywanie projektów pomocy osobom niepełnosprawnym uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

Procedury rozpatrywania wniosków o dofinansowanie projektów pomocy osobom niepełnosprawnym składanych w PFRON są jawne i czytelne, a każdy zainteresowany może zapoznać się z nimi m.in. na stronach internetowych PFRON. Odnosząc się do przytoczonego przez pana posła przykładu Domu Pomocy Społecznej w Kozarzach dotyczącego rozpatrywania wniosków o dofinansowanie tworzenia i działalności warsztatów terapii zajęciowej, informuję, że zgodnie z przepisami § 3 ust. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad tworzenia, działania i finansowania warsztatów terapii zajęciowej (DzU nr 118, poz. 764, z późn. zm.) w oddziałach PFRON działają zespoły, które dokonują merytorycznej i formalnej oceny projektów zorganizowania warsztatów terapii zajęciowej.

Szczegółowe procedury i tryb rozpatrywania wniosków oraz udzielania dofinansowania tworzenia i działalności warsztatów określone zostały w uchwale nr 424/99 Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 16 września 1999 r. w sprawie zatwierdzenia procedur dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztów zorganizowania i działalności warsztatów terapii zajęciowej. Przepisy dotyczące tych procedur są jawne, czytelne i bardzo kazuistyczne, co eliminuje uznaniowość. Są one dostępne wraz z wzorami wniosków w każdym oddziale PFRON, w Biuletynie Informacyjnym BIFRON wydawanym przez fundusz oraz na stronach internetowych PFRON.   

Zgodnie z przepisami ww. uchwały fundusz rozpatruje wnioski o utworzenie warsztatów terapii zajęciowej, poddając dokładnej analizie m.in. relację liczby osób niepełnosprawnych w powiecie do liczby osób niepełnosprawnych w województwie i relację pomiędzy liczbą osób niepełnosprawnych w powiecie a liczbą uczestników warsztatów terapii zajęciowej działających na terenie danego powiatu.   

Pragnę zauważyć, że pomocy społecznej ma obowiązek zapewnienia swoim podopiecznym m.in. organizację terapii zajęciowej w warsztatach terapii zajęciowej lub w pracowniach terapii zajęciowej, zgodnie z przepisami rozdz. II ust. 1 pkt 1 załącznika do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 15 września 2000 r w sprawie domów pomocy społecznej (DzU nr 82, poz. 929). środki na zapewnienie mieszkańcom terapii zajęciowej domy pomocy społecznej otrzymują z budżetu państwa w formie dotacji, natomiast większość jednostek zamierzających utworzyć warsztat terapii zajęciowej nie ma możliwości pozyskiwania środków budżetowych. Najczęściej środki PFRON są jedynymi dostępnymi im środkami przeznaczonymi na tworzenie i działalność warsztatu. Jednostki takie obejmują rehabilitacją osoby niepełnosprawne w środowisku otwartym, a osoby te w przeciwieństwie do podopiecznych domów pomocy społecznej mają w przypadku braku dostępu do warsztatów znikomą szansę na korzystanie z terapii zajęciowej.

Niemniej jednak domy pomocy społecznej mogą ubiegać się o przyznanie środków na dofinansowanie tworzenia i działalności warsztatów terapii zajęciowej, jednakże warunkiem otrzymania takiego dofinansowania jest zakwalifikowanie na uczestników terapii osób niepełnosprawnych niebędących podopiecznymi tych jednostek (§ 7 ww. uchwały Zarządu PFRON).

Ocena sytuacji zaistniałej w powiecie wysokomazowieckim jest bardzo trudna. Podstawą do jej dokonania nie mogą być doniesienia mediów o utworzeniu nowych warsztatów terapii zajęciowej, ponieważ fundusz planuje wydatki na okres jednego roku budżetowego, więc decyzje o dofinansowaniu tworzenia i działalności warsztatów podejmowane są zgodnie z planem budżetowym na dany rok. Warsztat rozpoczyna swoją działalność dopiero po dokonaniu adaptacji pomieszczeń przeznaczonych na pracownie i rozliczeniu kosztów z nią związanych, w związku z tym data utworzenia warsztatu nigdy nie jest tożsama z datą podjęcia decyzji o jego utworzeniu.

Niejednokrotnie warsztat podejmuje działalność w roku następującym po roku, w którym została podjęta decyzja o dofinansowaniu kosztów jego utworzenia i działalności. Zwracam również uwagę na fakt, że podstawową preferencją przy podejmowaniu przez PFRON decyzji o utworzeniu warsztatu terapii zajęciowej nie jest kolejność składania wniosków, więc pozytywne rozpatrzenie wniosków o utworzenie warsztatu terapii zajęciowej złożonych w terminie późniejszym niż wniosek Domu Pomocy Społecznej w Kozarzach nie stanowi naruszenia obowiązujących w tej kwestii procedur. Należy zatem domniemywać, że wnioski te zdobyły wyższą ocenę opiniującego je w oddziale PFRON zespołu. Z dołączonego przez pana posła pisma Domu Pomocy Społecznej w Kozarzach i Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych ˝Natura˝ niemożliwe jest ustalenie informacji o rzeczywistej liczbie warsztatów utworzonych w poszczególnych latach pomiędzy 1999 a 2001 rokiem na terenie woj. podlaskiego i domniemanych preferencjach politycznych Oddziału Podlaskiego PFRON w przydzielaniu środków na ten cel.

Dotychczas do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej nie dotarły sygnały o nieprawidłowościach lub niejasnościach dotyczących decyzji Oddziału Podlaskiego PFRON odnośnie do dofinansowania tworzenia i działalności warsztatów terapii zajęciowej. W przypadku pojawienia się konkretnych zarzutów niezwłocznie podjęte zostaną działania w celu wyjaśnienia sprawy. Jeśli chodzi o upolitycznienie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, to również w tej sprawie do resortu nie docierały podobne doniesienia, trudno więc odnieść się do zapytania pana posła.   Przedkładając powyższe wyjaśnienia, pragnę podkreślić, że wszystkie sygnały zarówno o nieprawidłowościach, jak i niejasnościach dotyczących działania PFRON docierające do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej stanowią podstawę do wszczęcia postępowania sprawdzającego.   

Z poważaniem Sekretarz stanu Jolanta Banach,  Warszawa, dnia 31 stycznia 2002 r.