 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
Opieka długoterminowa w Unii Europejskiej (część 2)
(aut. Ewa Dębińska, MEDI 1/2005; DPS Forum 14.02.2005)
mgr Ewa Dębińska - Redaktor Naczelny Biuletynu NFZ O najistotniejszych cechach i zasadach funkcjonowania tego obszaru ochrony zdrowia i pomocy społecznej w krajach członkowskich Unii Europejskiej zaczęliśmy pisać w poprzednim 4(22) numerze FORUM. Ten artykuł kontynuuje problem i przybliża system opieki nad ludźmi przewlekle chorymi i starszymi w Austrii, Belgii, Estonii, Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Islandii. W kolejnym, trzecim i ostatnim odcinku: Lichtenstein, Luksemburg, Litwa, Łotwa, Malta, Portugalia, Słowenia, Słowacja, Włochy oraz Węgry. Austria Świadczenia pieniężne i rzeczowe dla osób wymagających opieki długoterminowej reguluje ustawa federalna o opiece długoterminowej z 1993 r. Świadczenia te nie są finansowane z ubezpieczenia zdrowotnego, lecz z dochodów z podatków. Pacjenci ponoszą pewien udział własny w kosztach opieki, pokrywany częściowo z zasiłku na opiekę długoterminową. Świadczenia długoterminowe otrzymuje ok. 4 proc. Austriaków. Na podstawie założeń ustawowych landy opracowują własne plany opieki długoterminowej. Obejmują one z reguły następujące zakresy świadczeń: opiekę stacjonarną, ambulatoryjną i półstacjonarną (np. ośrodki dziennego pobytu). Opiekę ambulatoryjną świadczą wykwalifikowani opiekunowie i pielęgniarki (w 1997 r. - 5770 świadczeniodawców). Opieka półstacjonarną jest udzielana w geriatrycznych ośrodkach dziennego pobytu, znajdujących się głównie w dużych miastach. Opieką stacjonarną zajmują się domy pobytowe i zakłady opiekuńcze. W 1997 r. Austria miała 30,4 tys. miejsc w zakładach opiekuńczych. Dysponowała wtedy także 43 zakładami pielęgnacyjnymi dla przewlekle chorych, co stanowi 30 proc. wszystkich szpitali. Znajdowało się w nich 3169 łóżek (4,4 proc. wszystkich łóżek szpitalnych). Belgia W Belgii istnieją szpitale specjalizujące się w opiece paliatywnej i leczeniu chorób przewlekłych. Osoby przewlekle chore mogą także korzystać z zakładów stałego i dziennego pobytu oraz z opieki domowej. Dla osób powyżej 60 roku życia, wymagających stałej opieki i pielęgnacji, przeznaczone są domy pobytowo - pielęgnacyjne. W 1997 r. Belgia dysponowała ok. 20 tys. łóżek w domach tego typu. Liczba miejsc nie odpowiada zapotrzebowaniu, dlatego planuje się ich stopniowe zwiększanie. Docelowo na 1000 osób powyżej 65 roku życia ma przypadać 17 łóżek. W Belgii jest 47 domów dziennego pobytu, zajmujących się pielęgnacją osób starszych w ciągu dnia, bez możliwości noclegu. Nie ma ogólnopaństwowego systemu opieki domowej, jest ona realizowana przez świadczeniodawców prywatnych i publicznych. Największą organizacją świadczącą tego typu usługi jest Biało Żółty Krzyż, który udziela ok. 50 proc. świadczeń z zakresu opieki domowej. Działalność taką prowadzą także niezależne pielęgniarki. Opieka długoterminowa jest finansowana z ubezpieczenia zdrowotnego przy współpłaceniu pacjentów. Ubezpieczalnie przeznaczają określoną stawkę dzienną za pobyt jednego pacjenta w domach pobytowo-pielęgnacyjnych, w zależności od stopnia jego samodzielności. Koszty przekraczające tę stawkę pokrywa pacjent. Domowe usługi pielęgniarskie również są częściowo opłacane przez system ubezpieczenia zdrowotnego. We Flamandii istnieje system ubezpieczenia opiekuńczego, przeznaczony głównie dla osób starszych. Ubezpieczenie takie nie funkcjonuje w Walonii. Dla osób przewlekle chorych, ponoszących koszty opieki medycznej przekraczające określony limit (w Belgii obowiązuje zasada współpłacenia za świadczenia zdrowotne), przewidziane są dopłaty z ubezpieczenia zdrowotnego. Estonia Za organizację opieki długoterminowej odpowiedzialne są władze lokalne. Przewlekle chorzy otrzymują opiekę w zakładach pielęgnacyjnych, finansowanych przez gminy z ewentualnymi dotacjami z budżetu państwa. W ostatnich latach wzrosła liczba tych zakładów, ze względu na to, że część małych szpitali przekształciła się w tego typu jednostki. Jednakże wciąż liczba zakładów pielęgnacyjnych i świadczeniodawców w zakresie opieki długoterminowej jest niewystarczająca. Publiczne zakłady pielęgnacyjne mają długie listy kolejkowe, szczególnie w Tallinie. Wiele domów opieki mieści się w starych budynkach wymagających remontu. Gminy jednak nie dysponują środkami pozwalającymi na takie inwestycje. W związku z tym powstaje wiele prywatnych zakładów pielęgnacyjnych i prywatnych jednostek świadczących opiekę domową. Są one jednak zbyt drogie, by mogli z nich korzystać wszyscy potrzebujący. W związku z ograniczeniami budżetu instytucji ubezpieczenia zdrowotnego, opieka domowa przysługuje tylko pacjentom z chorobą nowotworową w fazie terminalnej. Grecja Greckie władze lokalne prowadzą ośrodki dla osób starszych i ośrodki opieki społecznej i profilaktyki. 320 ośrodków dla osób starszych (KAPI) zapewnia im leczenie profilaktyczne i recepty. Ośrodki opieki społecznej i profilaktyki świadczą m.in. usługi rehabilitacyjne dla osób ze specjalnymi potrzebami. W ośrodkach obydwu typów zatrudniony jest personel pielęgniarski, a także często lekarz opiekujący się przewlekle chorymi, by nie musieli udawać się do szpitali czy przychodni po recepty. Leczenie przewlekłe zapewniane jest w szpitalach i klinikach oraz, po wypisaniu ze szpitala, w ośrodkach opieki społecznej. Opieka długoterminowa nad osobami starszymi jest świadczona prawie wyłącznie przez sektor prywatny. W Grecji, tak jak w innych państwach śródziemnomorskich, takie osoby tradycyjnie otoczone są opieką przez członków rodziny. Hiszpania Odpowiedzialność za opiekę długoterminową została w dużej mierze przekazana władzom jednostek autonomicznych. Obowiązuje współpłacenie za niektóre świadczenia z zakresu tej opieki, jednakże z reguły pobyt w szpitalach dziennych jest nieodpłatny. Generalnie w państwowych zakładach pielęgnacyjnych świadczenia zdrowotne zapewniane są przez państwową służbę zdrowia. W przypadku osób wymagających długoterminowej opieki, opieka społeczna pokrywa tę część kosztów okularów, protez i innych urządzeń medycznych, która, zgodnie z uregulowaniami dotyczącymi państwowej służby zdrowia, jest odpłatna przez pacjenta. W obszarze opieki stacjonarnej nad osobami starszymi ilość łóżek jest niewystarczająca w stosunku do zapotrzebowania. W 1998 r. na 100 osób powyżej 65 roku życia przypadało 2.83 łóżka. Jedynie 30 proc. łóżek znajduje się w domach państwowych, choć odsetek ten ostatnio wzrasta. W 1998 r. w sumie było ponad 180 tys. łóżek w 3689 domach dla osób starszych; jeden dom dysponuje ok. 50 miejscami. Miejsca w instytucjach państwowych są przyznawane po uwzględnieniu takich kryteriów, jak status społeczny, sytuacja rodzinna i majątkowa, stan zdrowia, wiek itd. Warunki pobytu w domach są na różnym poziomie, nie ma w tym zakresie jednolitych regulacji obowiązujących na terytorium całego państwa. Szacuje się, że w 1998 r. 10 proc. miejsc znajdowało się w placówkach nie posiadających urzędowej akredytacji. Długoterminowa opieka domowa jest prowadzona przez większość gmin, jednakże dostęp do tych świadczeń jest ograniczony. Irlandia Liczba ludności Irlandii to ok. 3,7 mln. Ok. 65 proc. należy do kategorii 1, która, ze względu na niskie dochody, jest uprawniona do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Kategoria 2 (ok. 35% ludności) ponosi częściowe opłaty za świadczenia zdrowotne. W Irlandii opieka długoterminowa realizowana jest w następujących jednostkach:
W sumie zakłady opieki długoterminowej dysponują ok. 23 tys. łóżek. Są one wykorzystane w ok. 90% (ok. 21 tys. pacjentów). Liczba pacjentów systematycznie się zwiększa: w 1980 r. w zakładach opieki długoterminowej przebywało ok. 13 tys. osób, w 1990 - 15 tys., w 2000 r. - 17 tys. Osoby korzystające ze stacjonarnej opieki długoterminowej w szpitalu przez okres dłuższy niż 30 dni, lub gdy okresy korzystania z tej opieki w ostatnich 12 miesiącach przekraczają w sumie 30 dni, obciążane są opłatami. Ich wysokość zależy od wysokości dochodu. Po opłaceniu kosztów opieki długoterminowej pacjentowi musi pozostać kwota wystarczająca na zaspokojenie podstawowych potrzeb, jednak nie mniej niż 3,17 EURO na tydzień. Z reguły pozostawia się pacjentowi większą kwotę. Osoby przewlekle chore są uprawnione do nieodpłatnego otrzymywania niezbędnych leków i urządzeń medycznych w ramach Programu Chorób Przewlekłych (Long Term lllness Scheme). W 2001 r. programem tym było objętych ok. 88 tys. osób (ok. 2,3 proc. ludności). Liczba ta stale rośnie (w 2000 r. - 82,5 tys. osób, 1999 r. -76,8 tys.). Islandia Do świadczeń z zakresu opieki długoterminowej uprawnieni są wszyscy mieszkańcy Islandii. Pielęgniarska opieka domowa, organizowana przez gminy i instytucje ochrony zdrowia, jest nieodpłatna, natomiast za pomoc innego rodzaju pacjenci ponoszą opłaty uzależnione od dochodów. Korzystający z domów dziennego pobytu wnoszą miesięczną opłatę w wysokości maksymalnie najniższej emerytury (ok. 20 tys. ISK). Za pobyt w zakładach pielęgnacyjnych odpłatność jest zróżnicowana i zależy od wysokości dochodów, nie może jednak przekroczyć ok. 137 tys. ISK miesięcznie. Zakłady pielęgnacyjne przyjmują pacjentów także krótkookresowo, by odciążyć rodzinę sprawującą opiekę. |
|
| ||||||||||
