wstecz

Agresja

(aut. Agata Paruch (bus) - Dziennik Zachodni 10.01.2005; DPS Forum 20.01.2005)

Co rodzi agresję?

Termin "agresja" wywodzi się z języka łacińskiego, w którym słowo "agressio" oznacza "napad", a "agressor" – rozbójnika.

W psychologii nie każda przemoc czy zachowanie wywołujące cierpienie ofiary to agresja. W najczęściej przyjmowanej definicji agresji rozumie się ją jako zachowanie ukierunkowane na zadanie cierpienia innemu człowiekowi. Kiedy zastanawiamy się, co rodzi agresję, najpierw przychodzi nam do głowy, że jest ona wrodzona. Agresywny ojciec ma agresywnego syna. Okazuje się, że jest to twierdzenie fałszywe. Takie reakcje w większej mierze związane są z dziedziczeniem społecznym niż biologicznym (rodzice modelują zachowania swoich dzieci).

Najbardziej niezawodną metodą wywołania agresji jest prowokacja, zniewaga słowna czy w formie fizycznej. Wywołuje ona agresję z trzech powodów: wzbudza gniew, cierpienie, którego sprowokowana osoba chce się pozbyć, nasila pragnienie rewanżu, demonstracji siły lub wywołuje chęć ukarania za niezgodne z normami zachowanie. Agresor zwalnia się najczęściej z odpowiedzialności za swoje zachowanie, tłumacząc je poprzednią agresją.

Drugim czynnikiem rodzącym agresję jest pobudzenie emocjonalne, które osłabia naszą kontrolę nad sobą. Ludzie często zachowują się agresywnie w wyniku tłumionych emocji czy nawet zmęczenia pogodą i przeciążenia fizycznego.

Życie w trudnych warunkach powoduje frustrację i niepewność. Rodzi negatywne odczucia. Jedną, ale nie jedyną formą reagowania na to jest agresja. Kiedy mówimy o agresji w kontekście więzi rodzinnych, nie sposób nie wspomnieć o aprobacie społecznej. Aprobata innych, ważnych dla nas osób, jest silnym i ważnym czynnikiem nasilającym agresję lub ją obniżającym. Tak więc jeśli nasi rodzice, przyjaciele, koledzy, z którymi jesteśmy silnie związani akceptują zachowania agresywne, mamy dużo większą motywację do stosowania przemocy jako argumentu niż w sytuacji braku ich akceptacji. I odwrotnie.

Jak walczyć z agresją? A dlaczego walczyć? Wiemy, że agresja rodzi agresję. Lepiej więc mówić o tym, jak zahamować agresję. Są dwa sposoby hamowania przemocy: rozładowanie napięcia i karanie. Większą szansę mają złożone interwencje psychologiczne, w których agresję usiłuje się usunąć poprzez eliminację różnych podtrzymujących ją czynników.