UNIA EUROPEJSKA

Unia Europejska a osoby niepełnosprawne

(tezy z unijnych dokumentów - PEOPLE WITH DISABILITIES : EQUALITY OF OPPORTUNITY DN: IP/96/733 Date: 1996-07-30 - oprac. DPS Forum 03.2001)

Nie co roku i nie w każdym dokumencie znajdziemy unijne wskazówki dotyczące osób niepełnosprawnych. Cofamy się dzisiaj do dokumentów z 1996 roku.

Unia Europejska formułuje w nich następujące wytyczne dotyczące osób niepełnosprawnych:

• nowe impulsy w polityce europejskiej wobec niepełnosprawnych powinny skupiać się na równouprawnieniu i prawach człowieka, a nie na tradycyjnie pojmowanej sferze socjalnej;
• przyjmuje się jako punkt wyjścia równowagę szans na rynku pracy wobec niepełnosprawnych i sprawnych członków społeczeństwa;
• przyszłe strategie prawne wobec niepełnosprawnych powinny sumować i wzmacniać działania zapewniające równość w realizacji praw obywatelskich przez osoby niepełnosprawne;
• kluczowym elementem realizacji planu powinny być fundusze strukturalne, a szczególnie Europejski Fundusz Społeczny, który powinien stać się podstawowym źródłem finansowania przemian i doprowadzania do równouprawnienia; w jego ramach działać ma fundusz celowy HORIZON, ułatwiający włączenie się niepełnosprawnych do reguł rynku pracy poprzez ok. 500 mln ECU; podobna kwota miała zostać rozdysponowana do 1997 roku przez komisję socjalną UE.;
• analizie poddane miały zostać elementy powstającego społeczeństwa informacyjnego i jego możliwości techniczno - edukacyjne ułatwiające wdrożenie proponowanych inicjatyw;
• Należy wzmocnić nacisk na uwzględnienie praw niepełnosprawnych w zasadniczych dokumentach wspólnotowych i dokumentach ONZ, ponieważ wtedy możliwe będzie bardziej zdecydowane oddziaływanie na poszczególne kraje członkowskie;
• Ponieważ Europa Obywateli zakłada szacunek dla inności każdej jednostki, zatem i miejsce niepełnosprawnych nie powinno znajdować się na obrzeżu społeczeństw, a w ich środku;

Proponuje się następujące konkretne działania:

• Mainstreaming - wzmocnienie pracy specjalnej interdyscyplinarnej grupy w ramach komisji w odniesieniu do problemów niepełnosprawnych;
• Współpraca - utworzona zostanie na wysokim szczeblu grupa przedstawicieli poszczególnych krajów odpowiedzialnych za problemy osób niepełnosprawnych. Grupa ta bedzie obserwowała najnowsze rozwiązania w tych krajach tak, by tworzona była wspólna baza danych składająca się z informacji i doświadczeń;
• Wspomaganie pracy organizacji pozarządowych (NGO) - skonsolidowana zostanie współpraca zapoczątkowana w ramach programu Helios II, aktywnie wspierane będą działania NGO i tworzenie niezależnego Europejskiego Forum Niepełnosprawnych;
• Zatrudnienie - wzmacnianie działań na rzecz redukcji zjawiska długotrwałego bezrobocia wśród niepełnosprawnych i włączania tej grupy w zycie zawodowe;
• Technologie informacyjne i komunikacyjne - stworzenie w trybie pilnym wewnętrznej grupy, która będzie się zajmowała wykorzystaniem potencjału tkwiącego w tych technologiach dla potrzeb niepełnosprawnych;
• Fundusze strukturalne - dla likwidowania zjawiska marginalizacji przeznaczy się w latach 1994-1999 łącznie 5,5 mld ECU. Nastąpi próba oszacowania skuteczności i zasięgu tych funduszy w stosunku do środowiska niepełnosprawnych;

Równowaga szans...

Szacuje się, że w Unii Europejskiej ok 1/10 ludności jest dotknięta niepełnosprawnością w jakiejkolwiek formie. Oznacza to około 37 mln ludzi, z których mniej więcej połowa znajduje się w wieku produkcyjnym.

Z wielu punktów widzenia społeczeństwa orientują się na dostosowanie warunków pracy do potrzeb "średniego", przeciętnego obywatela. Oznacza to, że z wielu praw i możliwości wyłączona jest spora grupa ludności.

Dostrzegalne jest to np.:

• w systemie kształcenia - wielu młodych ludzi ma utrudniony dostęp do zwykłych szkół i specjalistycznego kształcenia zawodowego;
• w systemie zatrudnienia - osoby niepełnosprawne są 2-3 -krotnie częściej bezrobotne i dodatkowo na długie okresy czasu w porównaniu z pozostałą częścią społeczeństwa;
• w aktywności i dostępności - liczne środki transportu i budynki uzyteczności publicznej pozostają nadal trudnodostępne lub niedostępne dla osób niepełnosprawnych
• w przestrzeni mieszkalnej - dostosowane lub dające się dostosować warunki są często rzadkością;
• w systemach wsparcia - najczęściej one właśnie dźwigają ciężar podstawowej pomocy niepełnosprawnym.

Długoletnie oddziaływania ze strony panstwa okazują się w rezultacie niewystarczające, chociaż zmieniło się podejście społeczeństw do problemów osób niepełnosprawnych. Umożliwia to wywieranie większego wpływu na władze. Aktywne włączenie do społeczństwa powinno zastąpić dotychczasowe ograniczone ukierunkowanie na niepełnosprawność.

Wspieranie równych szans i brak dyskryminacji powinny być świętym obowiązkiem Unii jako całości, ale też poszczególnych państw. W tym celu powinno się wzmocnić wymianę istotnych informacji między krajami, by w konsekwencji móc opracować wspólne wytyczne.